· Etude · Op.12: [Dạ khúc kết nối anh và cô]
"Tôi muốn mang dương cầm về nhà!"
Cần phải kiềm chế đến mức nào mới có thể không trút hết những cảm xúc cuồn cuộn trong lồng ngực vào câu nói ấy, mà chỉ để nó hóa thành một tiếng thở dài ngập tràn hạnh phúc?
Aurora không cần biết.
Cô chỉ biết rằng lúc này, toàn bộ thời gian và tâm trí của mình đều bị những nhạc cụ bằng gỗ đẹp đẽ, cổ điển và tao nhã trước mắt chiếm lĩnh —
Cô muốn chọn ra một cây đàn hòa hợp với linh hồn âm nhạc của mình, mang nó về nhà, cả đời không rời bỏ.
Chiếc mũ ren nữ tính đầy mộng mơ được tháo xuống, Aurora ôm nó trước ngực. Người nhân viên tiếp đón cô thuận thế bước lên, nhỏ nhẹ hỏi có cần giúp cất mũ không. Thiếu nữ lắc đầu từ chối, cô vẫn quen để đồ của mình ở bên cạnh hơn.
Mũ có thể tiện tay đặt lên dương cầm hoặc cạnh ghế đàn, không cần phải phiền người khác —
Vốn dĩ cô đã thấy kiểu phụ kiện dành cho nữ giới này quá mức vướng víu, nhưng dưới ánh mắt ép buộc của Petit, cuối cùng cô vẫn phải đầu hàng mà ngoan ngoãn đội lên. Dù sao đây cũng là thế kỷ XIX, một quý cô ra ngoài nhất định phải đội mũ, nếu không sẽ bị xem là cực kỳ thất lễ.
Nếu không phải cô chạy đủ nhanh, người vú nuôi kia thậm chí còn muốn cô mang theo cả ô che nắng nữa cơ.
Người nhân viên kín đáo đánh giá vị khách nữ một lượt, mỉm cười định dẫn cô sang phía đàn dương cầm đứng.
"Xin lỗi, thứ tôi muốn xem chỉ có đàn biểu diễn thôi." Aurora dừng bước, chỉ về phía cây đại dương cầm cạnh cửa kính, "Tôi không cần dương cầm đứng."
Dương cầm đứng tuy nhỏ gọn, tinh xảo, tiết kiệm được rất nhiều không gian mà cây đại dương cầm phải chiếm riêng, nhưng giữa hai loại vẫn tồn tại khác biệt rất lớn.
Ngay cả ở thời hiện đại, nhiều dòng dương cầm đứng của các thương hiệu dương cầm nổi tiếng vẫn quảng bá rằng "mang lại trải nghiệm như chơi đại dương cầm", nhưng âm trường và cảm giác tay gần như hoàn toàn khác nhau.
Thậm chí còn có người có thể chơi dương cầm đứng rất hay, nhưng lại không thể tìm thấy âm thanh thuộc về trái tim mình trên đại dương cầm.
Một nghệ sĩ dương cầm chân chính vĩnh viễn theo đuổi tiêu chuẩn cao nhất.
"Vậy... tiểu thư có cần nghệ sĩ thử đàn không? Tôi đi gọi giúp cô —"
"Cảm ơn, nhưng không cần đâu. Dương cầm của tôi, dĩ nhiên phải chọn cây mà tay và tai tôi yêu thích nhất."
Người nhân viên chớp mắt kinh ngạc, nhìn người khách nữ tiêu sái bước tới cạnh cây đàn gần cửa kính. Cô nhẹ nhàng đặt mũ xuống bên ghế đàn, ngồi xuống mở nắp đàn —
Khí chất trên người lập tức thay đổi.
Đó là loại tự tin tuyệt đối chỉ thuộc về một nghệ sĩ dương cầm thực thụ, thứ có thể khiến cô khác biệt với tất cả mọi người chỉ trong nháy mắt.
Étude cung Đô trưởng của Chopin vang vọng khắp cửa hàng Pleyel như một vầng hào quang rực rỡ. Bất kể người đang đứng hay đang ngồi trong đại sảnh, khi tiếng đàn cất lên đều không khỏi ngoái nhìn.
Người nghệ sĩ thử đàn vừa thấy vị khách mới chỉ vào đại dương cầm còn đang định bước tới, chân vừa nhấc lên đã khựng lại giữa không trung. Anh trợn tròn mắt nhìn về phía cửa kính —
Dùng bản nhạc này để thử đàn? Lại còn chơi hùng tráng lưu loát đến vậy?
Lạy Chúa, rốt cuộc phải có dũng khí thế nào mới khiến tôi nghĩ mình đủ tư cách đi thử âm sắc dương cầm cho cô ấy chứ?
Người nghệ sĩ lặng lẽ rút lại đôi giày da bóng loáng, mặc bản thân chìm đắm trong những nốt nhạc của thiếu nữ.
Âm sắc đẹp đến mức có thể gọi là thần thánh ấy... thật khiến người ta mê đắm.
Anh thề anh chưa bao giờ nghĩ cây đàn màu nâu sẫm với những đường vân gỗ hoang dã bên cửa kính kia lại có thể phát ra thứ âm thanh mê hoặc đến vậy.
Khi khúc nhạc kết thúc, anh vẫn còn đang say sưa trong dư âm lingering chưa tan, thì đoạn nhạc tiếp theo vừa vang lên đã khiến da đầu tê dại —
Là Étude cung Fa thứ của Liszt.
Anh mở to mắt.
Những nốt nhạc rõ ràng mà sắc bén như lao thẳng xuống trước mắt, lướt qua tai anh như tia chớp, cảm xúc mãnh liệt lập tức khuấy động tận đáy lòng.
Đây thật sự là Étude cung Fa thứ khiến anh sụp đổ ngay từ câu đầu tiên đó sao?
Vì sao một cô gái lại có thể dễ dàng diễn tấu nó như vậy?
Đáng lẽ anh phải sớm hiểu rồi mới phải.
Một cô gái vừa bước vào đã nhắm thẳng tới đại dương cầm, lại còn có thể đắm chìm trong thế giới riêng giữa bao ánh nhìn, dùng nhạc của Chopin và Liszt để thử đàn —
Sao có thể là người bình thường được chứ!
Âm sắc trong trẻo như pha lê ấy chỉ tiện tay đánh vài câu thôi mà dường như còn cao cấp hơn cả màn trình diễn của phu nhân ông chủ —
Mà phu nhân Pleyel vốn đã là quý cô chơi dương cầm hay nhất Paris rồi.
Tim người nghệ sĩ gần như đập cùng nhịp với chiếc máy đếm nhịp andante, đặc biệt là sau khi tiếng đàn đột ngột dừng lại.
Sao thế, không chơi nữa à?
Quả nhiên là vì nhạc của Liszt vẫn quá khó sao?
Anh cẩn thận nuốt nước bọt, rồi suýt loạng choạng vì một câu nói trong trẻo của thiếu nữ.
Cô lắc đầu tiếc nuối: "Cây đàn này chưa đạt tiêu chuẩn của tôi, đổi cây khác rồi tiếp tục đi, tôi muốn loại cấp độ biểu diễn, phiền anh giúp cho."
Cây đàn này rốt cuộc có chỗ nào không ổn chứ?!
Tôi thậm chí còn thấy cô chơi nó hay hơn gấp mười lần ấy!
Người nghệ sĩ hé môi, đầu óc như bị ai nhấn nút tạm dừng. Anh chỉ có thể máy móc đảo mắt, ngơ ngác nhìn thiếu nữ tạo nên màn biểu diễn thần thoại trên từng cây đàn.
Hết cây này đến cây khác.
Từ "Chopin Étude" đến "Liszt Étude", đôi tay cô ổn định đến mức cách biểu đạt câu nhạc trên mỗi cây đàn đều như được khắc từ cùng một khuôn mẫu.
Được làm nghệ sĩ thử đàn ở Pleyel vốn là niềm kiêu hãnh lớn nhất đời anh.
Nhưng dưới những phím đàn được chạm tới bởi đôi tay như mang phép màu ấy, toàn bộ lòng kiêu hãnh của anh đều tan biến sạch sẽ.
Lạy Chúa...
Thì ra thật sự có người sinh ra là để chơi đàn.
Thầy ơi...
Hôm nay con dường như đã nhìn thấy thiên sứ âm nhạc đang đánh dương cầm rồi!
Không tìm được, thật sự không tìm được.
Aurora đã thử qua hết cây đàn này tới cây đàn khác. Những lựa chọn ngày càng ít đi, nhưng cô vẫn chưa tìm thấy âm thanh phù hợp nhất.
Những cây dương cầm cổ này quả nhiên không hổ là nhạc cụ bị thất lạc giữa dòng thời đại.
Đồ vật làm thủ công hoàn toàn luôn mang theo một loại bất định kỳ lạ.
Sau khi thoát khỏi những tiêu chuẩn tuyệt đối về kết cấu và kích thước của dương cầm hiện đại, chúng gần như có thể dùng từ "muôn hình vạn trạng" để hình dung.
Kích cỡ đàn, số lượng phím, cá tính âm sắc...
Tất cả đều tự do biến đổi theo sở thích của người chế tác.
Không có khung gang đúc chân không, không có dây đàn được cải tiến chất lượng suốt trăm năm công nghệ, ngay cả độ nặng của phím đàn cũng hơi thiếu đồng đều...
Nhưng chúng lại có thể tạo ra thứ âm thanh vô cùng đặc biệt.
Có vài cây đàn mang âm sắc cực kỳ cuốn hút —
Chỉ tiếc vẫn còn thiếu một chút so với yêu cầu của cô.
Dương cầm của thế kỷ XIX thật sự quá cá tính. Mỗi cây đàn đều có tính khí riêng, cần phải thích nghi, cần phải hòa hợp.
Chơi chúng là một thử thách, mà quá trình tìm thấy âm thanh của chính mình trên chúng lại giống như mở quà vậy.
Ngay từ cây dương cầm đứng trong quán cà phê ở Dresden, Aurora đã được nếm trải cảm giác kinh ngạc ấy rồi.
Dùng Étude cung Đô trưởng của Chopin để thử đàn, cô lắng nghe sự phân bố và chuyển tiếp âm sắc giữa các quãng trong những đoạn chạy hợp âm rải, tay trái thì kiểm tra xem âm bass có đủ chắc hay không.
Nếu có thể chơi trọn một lượt "Chopin Étude số 1" thật trôi chảy, cô sẽ dùng vài câu đầu của Étude cung Fa thứ của Liszt để nghe độ tinh khiết của tiếng đàn.
Hoặc là chuyển tiếp không hài hòa, hoặc là âm thanh dễ bị lẫn vào nhau...
Cô gần như không thể tưởng tượng nổi, với những cây đàn như thế này, Chopin và Liszt đã làm cách nào để giữ được thính lực cùng gu thẩm mỹ âm nhạc tuyệt vời của họ.
"Còn cây đàn nào khác nữa không?"
Aurora không biết mệt mà tiếp tục hỏi.
Việc chọn đàn đối với cô vĩnh viễn sẽ không bao giờ khiến cô chán nản, nhưng điều duy nhất cô sợ chính là tìm kiếm giữa muôn ngàn cây đàn mà vẫn không thể tìm thấy âm thanh của Chopin trong lòng mình.
"Tiểu thư, cô đã thử hết những cây phù hợp nhất trong cửa hàng rồi... Chẳng lẽ ngay cả cây tốt nhất trong phòng trưng bày của Pleyel vẫn chưa thể làm hài lòng đôi tai khó tính của cô sao?"
Người nhân viên theo Aurora suốt dọc đường gần như muốn khóc không ra nước mắt.
Nếu không phải vị tiểu thư này thật sự nghiêm túc chọn đàn, cô gần như đã nghi ngờ đây là người do cửa hàng Érard đối diện phái tới phá bĩnh rồi.
"Thật sự... không còn nữa sao?" Đôi mắt hổ phách của thiếu nữ bỗng như mất đi ánh sáng.
"...Hay cô thử cây đó xem." Người nhân viên chần chừ chỉ về một hướng, "Cây đó là hàng đặc chế. Ban đầu ngài Pleyel định chuyển nó tới phòng hòa nhạc, nhưng mãi vẫn chưa có ai tới mang đi."
Trong góc khuất xa xôi, cây đàn màu nâu sẫm nằm đó vô cùng lặng lẽ, chẳng hề nổi bật.
Ngoài những hoa văn dây leo chạm rỗng trên giá nhạc, nó không có bất kỳ trang trí cầu kỳ dư thừa nào. Đường cong chân đàn mềm mại giản dị, giữa từng chi tiết nhỏ lại thấp thoáng vẻ tao nhã dịu dàng.
Chỉ khi đến gần mới có thể nhìn rõ những đường vân gỗ óc chó tinh tế trên lớp vỏ ngoài. Mùi hương của gỗ cùng lớp sơn phủ hòa quyện thành thứ hương thơm như khu rừng sâu.
Phím đen bằng gỗ mun tím, phím trắng phủ xương mang theo cảm giác lành lạnh hơi thô ráp truyền từ đầu ngón tay, ngay lập tức xoa dịu sự xao động trong lòng Aurora.
Kích thước gần chín feet, số lượng phím vừa đủ.
Giữa một loạt cây đàn chạm trổ dát vàng khảm bạc, nó giống như một người ca sĩ trầm mặc.
"Cây đàn này..." Người nhân viên vừa định nói gì đó, dương cầm đã bắt đầu cất tiếng hát.
Thánh ca màu vàng ấm áp.
Nhiệt tình như lửa cháy.
Âm sắc phong phú mà phiêu linh đặc trưng của dương cầm Pháp được thể hiện rõ ràng giữa những phím trắng đen. Âm thanh tròn đầy như ngọc trai, chất âm trong trẻo như bạc, khí chất lý trí mà điềm tĩnh, độ nặng của phím vừa vặn hoàn hảo...
Aurora hơi ngẩng đầu.
Đây mới chính là tiếng đàn Chopin mà cô mong đợi.
Được rồi, có thể đổi bản nhạc khác rồi.
Người chơi đàn không cho bất kỳ ai cơ hội chạy trốn. Đầu ngón tay trắng nõn khẽ chạm vào, màn đêm đã lặng lẽ lan khắp đại sảnh Pleyel.
Tầng mây mỏng như sương.
Ánh trăng tựa dải lụa trắng.
Bóng cây lay động mà không phát ra tiếng động...
Sự xử lý tinh tế đến cực hạn, như dùng sức của một cơn gió nhẹ để thổi âm nhạc vào tận trái tim của tất cả những ai đang nghiêng tai lắng nghe.
Những nét bút mềm mại chậm rãi phác họa đường nét của màn đêm.
Lời thì thầm khẽ khàng hóa thành giai điệu của bóng tối.
Mọi suy nghĩ và cảm xúc đều hòa tan trong màn đêm ấy —
Có thể tùy ý trút hết, cũng có thể âm thầm khóc lặng.
Những ai cần được an ủi hay những ai khao khát được ôm lấy đều được dịu dàng vỗ về trong tiếng thì thầm như mộng du kia.
Giọt sương đầu tiên của đêm nay tụ nơi đầu lá rơi xuống —
Và rồi cả thế giới đều được tha thứ.
Nocturne giọng Mi giáng trưởng của Chopin.
Mỗi lần tấu lên, hơi thở của người nghe đều sẽ bị những nốt nhạc ấy cướp mất.
Vô số ký ức lướt qua trước mắt như tuyết bay.
Điều cuối cùng lưu lại là hình ảnh Charoline bé nhỏ vụng về kéo lên giai điệu này cho Aurora nghe, để rồi cuối cùng cô cũng có thể dùng nước mắt để trút ra toàn bộ đau thương trong lòng.
Ngày hôm đó, vừa tròn một tuần kể từ khi cha mẹ cô qua đời.
Cũng là một tuần cô sống như con rối vô hồn không thể mở miệng nói chuyện.
Ngày hôm đó, cô lần đầu gặp gỡ âm nhạc của anh, được anh dẫn dắt bước vào thế giới của ánh sáng giữa dòng nước mắt cuộn trào.
Chopin chính là sự cứu rỗi của Aurora.
Chỉ cần ký ức còn chưa biến mất, cô nguyện mãi mãi để tiếng đàn của anh vang lên.
Khi Chopin và Pleyel vừa mở cửa văn phòng, tiếng dương cầm mơ hồ đã từ tầng dưới vọng tới. Hai người đàn ông nhìn nhau, cực kỳ ăn ý cùng bước ra ban công phía trước.
Camille tùy ý tựa lên lan can đá cẩm thạch. Chopin đứng nghiêng người nơi góc khuất, vừa vặn có thể nhìn thấy cây đàn nơi góc xa và bóng lưng người đang chơi đàn.
"Cây đàn này..." Camille lẩm bẩm, "Chẳng phải là cây lần trước anh chọn sao? Sao họ còn chưa chuyển nó vào phòng hòa nhạc?"
"Im lặng, nghe kỹ đi." Chopin trả lời ngắn gọn.
Dương cầm Pleyel từ trước đến nay luôn mang vẻ riêng tư kín đáo, đặc biệt thích hợp để ngồi bên cạnh mà chậm rãi thưởng thức.
Khoảng cách xa như vậy khiến tiếng đàn truyền tới càng thêm mờ ảo duyên dáng.
Huống hồ đối phương lại đang chơi một bản nocturne, âm thanh phiêu đãng như lời mộng du.
Khúc nhạc này vốn luôn là tiết mục giữ lại trong các salon của người bạn anh. Từ sau khi đề tặng nó cho phu nhân nhà mình, Camille càng trở nên khắt khe trong việc đánh giá.
Anh từng cố chấp cho rằng chỉ có chính Chopin mới chơi ra được linh hồn của bản nhạc này.
Nhưng giờ đây —
"F-Fred... thật sự không phải anh đang chơi đàn đấy chứ?"
"" Chopin không trả lời người bạn đang kinh ngạc tột độ.
Anh nhìn Aurora đang chìm đắm trong khúc nocturne, có hơi thất thần.
Cô ấy...
Đã nhớ rồi sao?
Trong thoáng chốc, trước mắt anh hiện lên lần đầu tiên gặp cô —
Không phải trong quán cà phê ở Dresden.
Cũng không phải trong vườn hồng nhà Wodzinska.
Mà là một thiếu nữ từng muốn dùng mặt hồ để kết thúc tất cả, lại vì một khúc hát mà nước mắt đầm đìa, cuối cùng đã lựa chọn tiếp tục ở lại nhân thế.
Nocturne giọng Mi giáng trưởng.
Đó chính là giai điệu mà ngày đầu tiên gặp Aurora Wodzinska, Fryderyk Chopin đã khẽ ngân nga cho cô nghe.
[Chú giải · Op.12]
[1] Phu nhân Pleyel: Tên khai sinh là "Camille Moke", nhưng được biết đến rộng rãi hơn với cái tên "Marie Pleyel". Đây là một cô nàng thay đổi cả tên gọi sau khi kết hôn, rất có thể là vì tên cô bị trùng với chồng mình (ông Camille đã xuất hiện ở ).
Bà bằng tuổi với Liszt, là một mỹ nhân được công nhận, lên sân khấu biểu diễn từ năm 8 tuổi và có mối quan hệ xã hội rất rộng. Bà học dương cầm với Moscheles (người bạn tri kỷ của Mendelssohn, con trai ông cũng là con đỡ đầu của Mendelssohn).
Bà từng là vị hôn thê của Berlioz, sau đó đã bỏ rơi "Súp lơ" (biệt danh cộng đồng yêu nhạc cổ điển đặt cho Berlioz, nguyên nhân thì mọi người thử đoán xem, đoán đúng có thưởng?) để kết hôn với thương nhân giàu có Pleyel. Đây chính là nguồn cơn của kế hoạch giả gái giết vợ của Berlioz (nghe như kịch bản phim truyền hình cẩu huyết cả trăm tập vậy).
Bạn còn nhớ bản nhạc Réminiscences de Norma của Liszt không? Phu nhân Pleyel chính là người được đề tặng tác phẩm đó. Bản Nocturne cung Mi giáng trưởng xuất hiện trong bài cũng là do Chopin đề tặng bà. Bà từng được Schumann viết bài khen ngợi, từng đứng chung sân khấu với Mendelssohn, là bạn của Alexandre Dumas... Tóm lại, cuộc đời của phu nhân này đầy tính ly kỳ.
P.S: Việc đề tặng của các nhà soạn nhạc, ngoài tình riêng, còn có tác dụng như một lễ nghi xã hội, và tất nhiên cũng có thể dùng để trả thù. Ít nhất thì bản Nocturne Chopin tặng cho phu nhân này hoàn toàn là vì công việc, bởi người ông thực sự giao hảo chính là bản thân nhà sản xuất đàn dương cầm (ông Pleyel).
[2] Đàn Dương cầm cổ (Fortepiano): Chỉ dòng "Fortepiano" hoặc "Period piano", đã từng được nhắc đến trong Op.2, nhưng ở đây tôi xin giải thích thống nhất một lần.
Thực tế, dịch thuật ngữ này là "đàn dương cầm cổ" không hoàn toàn chính xác, nhưng vì mọi người đã quen gọi như vậy nên rất khó thay đổi. Loại đàn này không hẳn là "cổ", về phạm vi nó vẫn thuộc dòng dương cầm hiện đại, chỉ là được sản xuất vào thế kỷ 18 và 19.
Fortepiano không có tiêu chuẩn quy phạm nhất định, có thể nói mỗi cây đàn là duy nhất. Cộng thêm việc màu sắc của chúng thường gần với màu gỗ tự nhiên, mang lại khí chất hoàn toàn khác biệt so với những cây dương cầm đen bóng hiện đại.
Những cây Fortepiano còn sót lại và có thể biểu diễn được ngày nay đa phần đã qua phục chế hoặc đóng mới theo nguyên mẫu. Gỗ sau hơn 50 năm sẽ giảm mạnh hoạt tính, độ cộng hưởng yếu đi. Chơi Fortepiano mang lại cảm giác giống như nghe đĩa than từ máy hát, cái dư vị của thời gian ấy luôn có sức quyến rũ riêng. Có lẽ đó cũng là lý do Fortepiano phục hưng tại Châu Âu những năm gần đây.
Năm 2018, "Cuộc thi Fortepiano Chopin Quốc tế" lần thứ nhất đã được tổ chức. Những độc giả quan tâm có thể tìm nghe thử tiếng đàn của một trăm năm về trước.
[3] Thánh ca và Nhiệt huyết: Chính là biệt danh của bản Etude cung Đô trưởng của Chopin và bản Etude cung Fa thứ của Liszt. Đây là lý do tại sao lại là hai bản nhạc này, cũng như nguyên nhân cô Aurora dùng chúng để thử đàn.
Trong thời gian bị cách ly vì dịch bệnh, tôi may mắn quen được một người bạn chơi dương cầm qua mạng. Anh ấy học đàn từ Mỹ về, hiện là chuyên gia chọn đàn và giáo viên dương cầm tư nhân. Anh ấy cực kỳ yêu âm nhạc của Chopin.
Việc dùng bản Đô trưởng của Chopin và Fa thứ của Liszt để thử đàn chính là mẹo nhỏ mà anh ấy rút ra sau nhiều năm làm nghề chọn đàn để nghe ra phẩm chất của một cây dương cầm nhanh nhất, có thể mang tính cá nhân khá cao.
Tôi vô cùng biết ơn anh ấy. Vào những lúc tôi ho đến mức cảm tưởng phổi và cổ họng sắp nổ tung, khi nhìn ra cửa sổ thấy một Hồ Bắc lặng im đến đáng sợ và đầy bất an, anh ấy đã dùng hai bản nhạc này qua màn hình điện thoại để tiếp thêm hy vọng và sức mạnh tươi đẹp cho tôi.
Khi thực sự đặt bút viết câu chuyện này, tiếng đàn của anh ấy cứ tự nhiên vang lên trong đầu, nên tôi đã xử lý tình tiết như vậy.
Cảm ơn anh, anh Hứa ở phương xa, anh thực sự chơi Chopin và Liszt rất hay. Xin hãy tiếp tục tình yêu với dương cầm, và tôi cũng sẽ tiếp tục yêu những báu vật mà các nhạc sĩ này đã để lại cho thế giới.
,
💬 Bình luận chương