· Etude · Op.3: [Hôn ước bị thay đổi]
Khi nhận được thư của Bá tước Wodzinski, Chopin đã chuẩn bị thu dọn hành lý để trở về Paris. Cơn cảm lạnh mang theo bệnh tật gần như đã qua, anh cũng không còn lý do gì để tiếp tục ở lại nơi này.
Đọc xong nội dung trên trang giấy, Chopin không có quá nhiều dao động.
Thậm chí, trong mắt anh, những câu chữ bằng mực kia còn khiến người ta buồn cười.
"Xin mời ngài đến... để bàn kỹ về hôn ước..."
Đối với lời mời này, Chopin vẫn giữ thái độ dè chừng.
Chẳng lẽ đêm hôm trước Anthony đến gặp anh chỉ là mộng du? Những gì anh ta nói ra chỉ là lời mơ ngủ?
Hôn ước?
Chẳng phải chính các người đang tìm mọi cách để xóa bỏ nó sao?
Chàng trai tóc nâu lặng lẽ ném lá thư vào chiếc chậu đồng bên cạnh. Trong đó là toàn bộ thư từ liên quan đến Dresden gần đây, đáy chậu đã sẫm màu.
Anh quẹt một que diêm, nhưng khi định thả xuống lại chần chừ.
Ngọn lửa dần tắt. Chopin suy nghĩ một lát, rồi ném que diêm tàn vào trong chậu.
Anh lau sạch tay, lấy áo khoác trên giá, quyết định đi một chuyến đến chỗ hẹn.
Dù kết quả ra sao, gia đình Wodzinski từng dành cho anh sự quan tâm chân thành. Cho dù họ đã không còn giống như trong ký ức, thì về tình về lý, trước khi rời đi, anh vẫn nên đến nói lời từ biệt đàng hoàng.
Lần từ biệt này... e rằng là vĩnh viễn.
Nơi ở của gia đình Wodzinski tại Dresden hôm nay khác hẳn trong ký ức của Chopin.
Căn nhà này ngày thường luôn tràn ngập tiếng cười. Cậu con trai Anthony thích pha trò, còn cô em gái Maria thì phụ họa cho anh trai, dùng tiếng dương cầm dệt nên những giai điệu vui tươi.
Tiếng người và âm nhạc, từ trước đến nay chưa từng thiếu nơi đây.
Nhưng hôm nay, sự náo nhiệt đã hoàn toàn biến mất.
Thậm chí, cả sự nồng hậu ngày xưa cũng dường như đã phai nhạt.
— Không ai xuống đón chàng trai, chỉ có một nữ hầu không mấy quen thuộc.
Đi theo sự dẫn đường của cô hầu vài bước, Chopin thản nhiên hỏi: "Xin hỏi, Maria và Anthony đâu rồi? Hôm nay không có ở nhà sao?"
Nữ hầu quay lại, nhẹ giọng đáp: "Thưa ngài, tiểu thư và thiếu gia đã rời Dresden từ hai ngày trước."
Là cố tình tránh mặt sao?
Chopin dừng bước, không khỏi hoài nghi quyết định đến đây của mình.
Giống như ký hiệu tốc độ đặt ngay ô nhịp đầu tiên của bản nhạc, từ đầu đã định sẵn độ dài của toàn bộ giai điệu.
Có lẽ nếu chỉ dùng thư từ để ám chỉ thái độ về cái gọi là hôn ước, đôi bên còn giữ được thể diện hơn.
"Thưa ngài?" Thấy vị khách chậm trễ không bước tiếp, nữ hầu lên tiếng nhắc nhở.
"Tôi muốn vào phòng nhạc ngồi một lát. Có lẽ lúc này Bá tước cũng đang bận, chưa tiện gặp tôi."
"Thưa ngài, cây đàn dương cầm trong phòng nhạc sáng nay đã được gửi về Warsaw rồi... ngài vẫn muốn vào sao?"
Nữ hầu không hiểu hết ý tứ trong lời Chopin. Cô chỉ nhớ vị khách này trước đây thường cùng thiếu gia và tiểu thư tụ tập bên đàn, nên có ý tốt nhắc rằng phòng nhạc lúc này không còn thích hợp.
Đáp lại cô... lại là một khoảng lặng.
"Vẫn vào."
Nghe vậy, nữ hầu mới thở phào.
"Vâng, thưa ngài, tôi mở cửa cho ngài."
Cô nhanh chóng nắm tay nắm cửa. Trong lòng không khỏi thắc mắc, người thanh niên trước kia dịu dàng như gió xuân, sao hôm nay lại khiến người ta khó tiếp cận đến vậy... Cô thật sự không muốn rơi vào bầu không khí tĩnh lặng đáng sợ kia thêm lần nữa.
"Tôi sẽ đi báo với Bá tước. Ngài ấy đang ở thư phòng, lát nữa ngài có thể tự đến gặp."
Cánh cửa phòng nhạc mở rộng. Nữ hầu khẽ hành lễ rồi vội vã rời đi.
Nghe tiếng bước chân xa dần, Chopin không để tâm đến sự khác thường ấy, chỉ chậm rãi bước vào trong.
Không còn cây dương cầm to lớn, căn phòng bỗng trở nên trống trải.
Nói là phòng nhạc, nhưng nơi này cũng kiêm luôn chức năng phòng khách. Vài ngày trước thôi, những người trẻ tuổi còn ở đây đàn hát, cười đùa, chủ nhà thì ngồi bên ghế sofa nhâm nhi tách trà, một khung cảnh ấm áp yên bình.
Nhưng giờ đây, chỉ còn lại vài chiếc ghế rải rác và mấy chiếc bàn trà thấp.
Không... không chỉ có vậy —
Ngay nơi từng đặt cây đàn, những bản nhạc rơi vương vãi khắp sàn. Trên vài tờ giấy còn lờ mờ những dấu vết gì đó.
Chopin bước tới, nhặt tờ gần nhất lên.
Anh phủi nhẹ, đầu ngón tay chạm phải lớp bụi mỏng, những vết in trên khuông nhạc dần mờ đi.
Là dấu giày.
Có lẽ khi dọn đàn, bản nhạc đã rơi xuống nhưng không ai để ý, bị những bước chân vội vã giẫm qua, lưu lại dấu tích cô quạnh.
Trên giấy vẫn còn nét bút chì, ghi chú cách đánh và vài chi tiết biểu diễn cần lưu ý.
Nét chữ rất nhẹ, thanh nhã mà ngay ngắn.
Đó là chữ của anh.
Cũng là bản nhạc của anh.
Chàng trai im lặng, ánh sáng trong mắt khẽ chuyển động.
Từ những trang nhạc rải rác ấy, anh dần hiểu ra một điều —
Thiếu nữ dịu dàng mà anh từng muốn cầu hôn, người đã nhận lời hứa hôn bằng lời nói từ Bá tước phu nhân... có lẽ không phù hợp với anh đến vậy.
Ít nhất, Chopin có thể chắc chắn —
Tiểu thư Maria... chưa từng thực sự yêu thích âm nhạc của Chopin.
Một nụ cười nhàn nhạt lan dần nơi khóe môi.
Trong một khoảnh khắc, Chopin không rõ tâm trạng mình lúc này là tự giễu nhiều hơn hay là nhẹ nhõm nhiều hơn.
Nhưng lòng anh lại bình yên đến lạ, thậm chí còn thấy may mắn vì đã đi chuyến này.
Tiểu thư Maria chưa từng thiếu những bản nhạc đã được Chopin tâm đến việc bản nhạc trên đàn có thiếu sót hay không. Thậm chí... cô còn chẳng nhớ rằng những tờ nhạc ấy đã bị bỏ quên trên giá.
Khoác lên gương mặt xã giao quen thuộc, Chopin vừa định buông tay để tờ nhạc rơi xuống, xoay người rời khỏi phòng nhạc, thì bỗng khựng lại bởi những lời đối thoại vọng từ hành lang.
Có người đang đến.
Xem ra hôm nay, người đến thăm Bá tước Wodzinski... không chỉ có mình anh.
"Thưa tiểu thư, phía trước là phòng khách và phòng nhạc, đi qua đó rồi lên lầu, phu nhân đang đợi ở trên."
"Phòng nhạc ư? Tôi có thể... vào xem một chút trước không?"
Chỉ nghe thôi cũng đủ nhận ra thân phận người đến, là một nữ hầu và một nữ khách.
Có lẽ vị khách này có phần đặc biệt, bởi người tiếp đón cô lại chính là nữ hầu thân cận luôn theo sát Bá tước phu nhân.
Đáng ra, chuyện này sẽ chẳng khiến Chopin bận tâm, nhưng giọng nói của cô gái lại làm anh chú ý.
Anh chắc chắn mình chưa từng quen biết cô, vậy mà lại thấy quen thuộc, mà cảm giác ấy... tuyệt đối không phải là ảo giác.
Là một nghệ sĩ dương cầm, Chopin chưa từng nghi ngờ đôi tai của mình.
"Tiểu thư, dĩ nhiên là được. Phu nhân đã dặn phải dẫn cô tham quan kỹ. Mời cô đi bên này. Nhưng xin đừng ở lại quá lâu, phu nhân đang đợi trong phòng trà."
Tiếng bước chân ngày một gần, Chopin theo bản năng lao về phía tủ trưng bày bên trái, nơi đặt những món đồ sứ phương Đông.
Khi còn là vị khách được yêu mến nhất trong căn nhà này, nơi anh lui tới nhiều nhất chính là phòng nhạc, anh biết rất rõ, bên cạnh chiếc tủ ấy có một khoảng trống đủ để một người ẩn mình.
Đó gần như là góc chết trong căn phòng. May mà Bá tước Wodzinski đã chọn một căn nhà xứng với thân phận của mình, phòng khách kiêm phòng nhạc rộng lớn đến mức không ai để ý đến một góc khuất nhỏ bé như vậy, lại còn có rèm cửa che chắn thêm một lớp.
Không hiểu vì sao, Chopin không muốn chạm mặt người lạ, nhưng lại muốn âm thầm xác nhận phán đoán của mình.
"Phòng nhạc... sao lại không có dương cầm?"
Từ mong đợi đến thất vọng, giọng nói của cô gái vẽ nên một đường cong chữ V ngược rõ rệt trong không khí. Chopin gần như có thể tưởng tượng ra dáng vẻ từ hào hứng rực rỡ chuyển sang ủ rũ trong chớp mắt của cô.
Nữ hầu kiên nhẫn lặp lại lời giải thích mà anh vừa nghe.
"Tôi còn tưởng có thể chạm vào cây dương cầm ở đây..."
Nỗi tiếc nuối và chút oán trách trong giọng nói khiến khóe môi Chopin suýt nữa thì cong lên.
Không hiểu sao, anh lại nhớ đến ở Paris, từng có một người Hungary tóc vàng hớn hở kéo anh vào tiệm đồ nam, khoe khoang chiếc nơ mình vừa chọn như một bảo vật... để rồi khi biết nó đã được bán mất thì lộ ra vẻ mặt ngớ ngẩn hệt như vừa đánh sai nốt trên sân khấu.
"Ơ, những bản nhạc này là...?"
"Tiểu thư, đừng chạm vào, đám người hầu kia lại quên dọn dẹp! Trời ơi, thật thất lễ, bọn dọn phòng bị điếc sao? Tôi sẽ đưa cô rời khỏi đây ngay. Quả nhiên phu nhân không nên thuê đám người địa phương không đáng tin này..."
Đường cong nơi khóe môi Chopin lập tức thẳng ra, nụ cười cũng dần tan biến. Anh siết chặt tờ nhạc trong tay, lùi sâu vào bóng tối, im lặng không nói gì.
"Cô nói sai rồi, đây tuyệt đối không phải rác—"
Như ngọn nến thắp sáng trong đêm, giọng nói dịu dàng của cô gái vang lên, từng chữ đều chắc chắn, như đang bảo vệ một chân lý.
Trong tầm mắt của Chopin, ánh sáng xuyên qua rèm cửa, in lên một bóng hình mờ ảo đang cúi xuống nhặt từng bản nhạc.
"Đây là Étude của Chopin... là thứ khiến người ta vì một ô nhịp mà phát điên khi luyện tập, là thứ khiến người ta vì một đoạn đàn mà vừa khóc vừa cười... là đại dương chi tiết ẩn trong những nốt nhạc tưởng như đơn giản. Vượt khỏi chính tờ giấy này, nó là báu vật!"
"Nhưng... xin thứ lỗi, thưa tiểu thư, phu nhân đã dặn sau khi chuyển đàn thì dọn dẹp nơi này, điều đó có nghĩa những tờ giấy này... là thứ có thể vứt đi."
Đúng là nữ hầu thân cận của phu nhân, Chopin dễ dàng nhận ra ý tứ ẩn trong lời cô ta.
"Tôi không phủ nhận quyết định của chủ nhân. Nhưng tôi nhớ cô vừa nói, việc chuyển đàn và việc tiểu thư rời đi... không xảy ra cùng lúc? Vậy có phải cũng có khả năng, những bản nhạc này bị bỏ lại... hoàn toàn không phải do ý muốn của cô ấy?"
"Nếu có thể chơi được những bản nhạc này, tôi tin cô ấy nhất định rất yêu âm nhạc, yêu Chopin."
"Hãy giữ chúng lại đi, tin tôi đi, nếu tiểu thư nhà cô biết mình đã đánh mất những bản nhạc này, cô ấy nhất định sẽ muốn tìm lại."
Sự kiên định của cô gái khiến Chopin lặng người.
Anh nhìn cái bóng của cô nhảy nhót trên tấm rèm, gom góp từng tờ nhạc dưới đất vào lòng.
Chỉ vì muốn bảo vệ tác phẩm của anh khỏi bị vứt bỏ, một người xa lạ... lại trân trọng chúng hơn cả những đồng bào Ba Lan của anh.
Thật ngốc.
Chopin tựa vào tường, dùng mu bàn tay che mắt.
Không rõ câu cảm thán ấy dành cho cô gái... hay cho chính anh.
"Cô nhìn những ghi chú này đi, cô ấy đã học chăm chỉ đến mức nào... Một người yêu âm nhạc của Chopin, chỉ có thể chấp nhận để bản nhạc của ông bị lật đến sờn rách trên giá đàn của mình. Không, có lẽ ngay cả việc sờn rách... cũng không nỡ!"
Đôi mắt của Chopin bỗng mở to.
Lời nói của cô gái chẳng khác nào một cơn địa chấn dội thẳng vào trái tim anh.
Gió nổi lên.
Tấm rèm trước mắt khẽ lay động, còn anh thì đứng đó như một chiếc đinh đóng chặt, không hề nhúc nhích. Còn cô như đang tắm trong ánh sáng thiêng liêng, ôm chặt xấp nhạc trong tay, không giấu giếm mà bộc lộ toàn bộ tấm lòng.
Rèm cửa lay động, giữa cái thấy và không thấy, nụ cười dịu dàng và chân thành của cô dần phản chiếu vào cửa sổ tâm hồn màu xanh biếc của chàng trai.
"Là cô sao?"
Âm thanh và ký ức chồng lên nhau, cảm giác quen thuộc cuối cùng cũng có lời giải. Hình ảnh về cô theo một khúc Étude mà dần hiện rõ.
Như một tiếng sấm đầu xuân xé toang tĩnh lặng, mang theo cơn mưa dịu nhẹ, cũng vô tình đánh thức trái tim đang dần ngủ quên của Chopin.
Không biết đã qua bao lâu, Chopin mới bước ra khỏi góc khuất.
Trong phòng đã không còn ai.
Chỉ còn một xấp nhạc được xếp gọn trên bàn trà thấp.
Không, còn thêm một thứ nữa.
Một dải ruy băng.
Có lẽ vì nhận ra sự qua loa của nữ hầu, cô gái đã tháo chiếc ruy băng trên tóc xuống để buộc xấp nhạc lại.
Dù sao những bản nhạc đó không thuộc về cô, đòi mang đi cũng không thích hợp, nên cô chỉ có thể chọn cách vụng về mà cố chấp như thế.
Màu hồng phớt.
Khác với sắc hồng ngây thơ thuần khiết, nó giống như được phủ lên một lớp xám nhàn nhạt mà vẫn không hề mất đi vẻ dịu dàng vốn có.
Chopin khẽ chạm vào dải ruy băng cột tóc ấy, như để xác nhận rằng màu sắc này quả nhiên đã từng thuộc về cô.
"Thưa ngài... thứ ngài đang cầm, có thể để tôi mang đi xử lý được không?"
Chàng trai ngẩng đầu lên, nhận ra cô hầu gái đã đón tiếp mình lúc ban đầu giờ đây đang đỏ hoe đôi mắt, rụt rè nhìn anh.
"Còn nữa... ông chủ đã xử lý xong công việc rồi, ngài mau đến thư phòng —"
"Cho tôi một tờ giấy da lớn." Chopin cắt ngang lời cô, cẩn thận lồng bản nhạc vào giữa những đường giao nhau của dải băng.
"Ngài... nói gì ạ?"
"Đằng nào cô cũng định xử lý nó, chi bằng đưa cho tôi? Hay là cần tôi đích thân hỏi ý Bá tước?"
"Không, không cần, tôi sẽ đi lấy giấy ngay, đảm bảo sẽ gói lại cho ngài thật cẩn thận!"
Nếu chủ nhân của bản nhạc thực sự để tâm, thì vào ngày cô rời đi, những tờ giấy này hẳn đã được nằm yên trong hành lý.
Nhưng nhìn xem, chúng vẫn không thoát khỏi số phận bị bỏ rơi, cũng giống như tôi, rồi cũng phải đi tới kết cục đã được định sẵn.
Cảm ơn cô, người thiếu nữ vô danh.
Nếu trước khi rời khỏi nơi này, tôi còn có thể gặp lại cô một lần nữa...
Thì tôi mong lần này có thể biết được tên của cô dưới ánh nắng.
Thu xếp xong mọi thứ, chàng trai đổi hướng, đi về nơi mà anh thực sự nên đến.
"Chuyện phu nhân của ta đã hứa với cậu, ta đã biết rồi. Nói thật nhé, đứa trẻ thân mến, chuyện này vốn dĩ quyền quyết định phải nằm trong tay ta... huống hồ, cậu còn chưa hỏi ý người trong cuộc, đúng không?"
"Nhưng xét đến tình giao hảo nhiều năm giữa hai nhà, đã là quý tộc thì càng phải chịu trách nhiệm với lời nói và hành vi của mình... lời ước định đó, chúng ta sẽ thực hiện, một Wodzinska đường đường chính chính."
"Aurora Wodzinska, con gái thứ ba của ta, ta nguyện gả nó cho cậu."
Trong thư phòng của Bá tước, chàng trai như vừa trải qua một cơn chấn động sâu trong linh hồn. Anh hoàn toàn không thể tưởng tượng nổi, ngoài lời từ chối lại còn tồn tại một lựa chọn kinh thế hãi tục đến vậy.
Người đàn ông trung niên đang mỉm cười, ngồi đối diện bàn làm việc kia thật sự là người mà anh thân quen đến mức có thể gọi là chú sao?
Rời khỏi thư phòng trong trạng thái mơ hồ, tiếp nhận lời khuyên đầy thiện ý của Bá tước rằng hãy đi tĩnh tâm suy nghĩ kỹ, Chopin buồn chán ngồi xuống chiếc ghế gỗ dài trong vườn, hoàn toàn thả trôi tâm trí.
Nếu nói trong tòa dinh thự, mọi thứ đều khiến người ta ngạt thở, thì khu vườn hồng này lại đủ để người ta tìm lại hơi thở của mình.
Không cần nghĩ đến những rối ren, cũng chẳng cần bận tâm những vòng vèo, khi dần bình tĩnh lại, suy nghĩ của chàng trai cuối cùng cũng trở về quỹ đạo.
Aurora Wodzinska?
Chopin không hề nghi ngờ thân phận của vị tiểu thư chưa từng gặp mặt này, anh chỉ kinh ngạc trước thủ đoạn của đồng bào Ba Lan.
Anh vốn không thích nói rõ, luôn cho rằng chỉ cần ám chỉ là đủ, nào ngờ lần này, sự uyển chuyển trong cốt cách của anh lại trở thành thứ bị lợi dụng.
Wodzinska...
Hành động của Bá tước, trong mắt người ngoài là hoàn toàn không thể bắt bẻ. Ông ta dễ dàng chuyển đổi lập trường. Nếu chàng trai đưa ra câu trả lời từ chối, người bị chỉ trích cuối cùng sẽ là Chopin.
"Mẹ ơi, xin hãy tha thứ cho con... con không còn cách nào khác..."
Chàng trai tựa vào băng ghế dài, đôi môi mím chặt, nhìn những đám mây trắng trên trời, giọng nói vỡ vụn khe khẽ vang lên.
Anh đã sớm hiểu rõ nguyên nhân khiến mối hôn sự này tan vỡ, cũng đã chuẩn bị sẵn sàng để đón nhận một lời từ chối thẳng thừng. Nhưng anh thực sự không thể yên lòng chấp nhận kiểu bù đắp đảo ngược này, kéo một người vô tội vào cuộc.
Hôn nhân so với sự nhạt nhẽo, lại càng giống một tai họa hơn!
"Thưa ngài, xin ngài hãy lấy tôi, à không, là xin ngài trở thành vị hôn phu của tôi, được không?"
Một tiếng động xào xạc từ bụi hồng, kèm theo lời thỉnh cầu hấp tấp đột ngột phá vỡ sự yên tĩnh trong vườn.
Chopin giật mình trước sự xuất hiện bất ngờ ấy.
Trước mắt anh, một thiếu nữ đang cúi đầu, khom lưng, hai tay nâng một tờ khế ước hôn nhân lên quá đỉnh đầu, thẳng thắn đưa tới trước mặt anh.
Hai tay cô siết chặt mép giấy, run rẩy đến mức có thể thấy rõ bằng mắt thường. Nhưng thái độ lại vô cùng chân thành, không hề có ý đùa cợt.
"... "
Ánh nắng có phần quá chói chang, khiến người ta hoa mắt chóng mặt.
Hàng mi của Chopin khẽ chớp, tờ giấy trắng và mái tóc búi đơn sơ của thiếu nữ vẫn không hề biến mất.
Anh có chút ngơ ngác.
Không phải ảo giác?
Vậy thì chắc là tai tôi có vấn đề rồi.
Chàng trai cứng đờ trên ghế gỗ, phía sau là bụi hoa hồng càng thêm rực rỡ.
Trong đầu anh lúc này không ngừng lặp lại âm vang của một đoạn affolé glissando dồn dập như phát cuồng trên phím đàn.
Franz Liszt, đợi tôi trở về Paris, nhất định anh phải chịu trách nhiệm cho đôi tai của tôi. Nếu không phải vì nghe quá nhiều tiếng đàn của anh, sao tôi lại xuất hiện ảo giác thế này?
Vị hôn phu?
Lạy Chúa nhân từ —
Tôi... đang được cầu hôn sao?!
[Chú giải · Op.3]
[1] Tiểu thư Maria: Thiết lập ở đây là vào thời điểm này, Chopin và Maria vẫn chưa thấu hiểu tâm ý, chưa xác lập mối quan hệ yêu đương rõ ràng. Trong các tiểu sử về Chopin, cá nhân tác giả cảm thấy tình cảm giữa ông và Maria chỉ thực sự sâu đậm đến mức định tình là trước lần đính hôn thứ hai ở Dresden, tức là trong một tháng ở Marienbad. Ở , tác giả có nhắc qua lời của Anthony rằng Chopin vì vài lý do đã lỡ cuộc gặp này. Vì vậy, Chopin ở đây chưa rơi vào tình yêu, chỉ là dưới sự khích lệ của mẹ, cho rằng Maria là lựa chọn tốt nhất để kết hôn nên mới có chuyện hứa hôn bằng lời.
[2] Nơ cổ: Lấy cảm hứng từ sở thích nhỏ được nhắc đến trong tiểu sử của Franz Liszt. Người nghệ sĩ dương cầm xứ Hungary này cả đời sở hữu hơn ba trăm chiếc nơ cổ, đặc biệt yêu thích món phụ kiện này (nam thần Liszt đáng yêu vô cùng!).
[3] affolé glissando: Cả hai đều là thuật ngữ âm nhạc. "affolé" là tiếng Pháp, nghĩa là "như phát điên, cuồng loạn, mất trí"; "glissando" là tiếng Ý, chỉ kỹ thuật lướt nhanh tạo thành chuỗi âm thanh trên phím đàn hoặc dây đàn, thường gọi là vuốt đàn. Giữ nguyên từ gốc để không làm mất đi sắc thái.
,
💬 Bình luận chương