Tấm thảm kịch ở biệt trang PondicherryLúc ấy gần 11 giờ khuya.

Chúng tôi bỏ lại đằng sau sương mù ẩm thấp của thành phố lớn, và đêm khá đẹp.

Một cơn gió ấm áp chở những tảng mây nặng nề chậm chạp trôi từ phía tây qua vòm trời.

Vành trăng non chợt hiện, chợt biến từng hồiÁnh sáng tự nhiên cũng đủ soi sáng khá xa, nhưng Thaddeus vẫn lấy chiếc đèn lồng trong xe ra.

Biệt trang Pondicherry có một khu vườn rộng mênh mông.

Một bức tường đá cao lởm chởm mảnh chai vụn cô lập nó hoàn toàn.

Một cái cửa hẹp được tăng cường những thanh sắt là lối vào độc nhất.

Người hướng dẫn gõ cửa theo mật hiệu riêng.- Ai đó? - Một giọng kèn hòa nhã hỏi lớn.- Ta đây? McMurdo.

Kìa, từ bao lâu nay chắc anh đã nhận ra cách gõ cửa của ta rồi chứ?Trả lời ông là một tiếng động không rõ ràng, rồi tiếng xâu chìa khóa khua lách cách.

Cánh cửa xoay nặng nề trên bản lề.

Trong ánh đèn lồng, một người đàn ông dáng thấp, vóc khỏe, hiện ra ở khung cửa nhìn chúng tôi bằng cài chớp mắt ngờ vực.- Ông đấy à, - Thaddeus? Còn những người này là ai? Tôi không nhận được lệnh gì về họ cả.- Không à? Anh làm tôi ngạc nhiên đấy.

McMurdo à! Tối qua ta đã bảo trước với anh ta là ta sẽ đến cùng vài người bạn kia mà.- Hôm nay ông ấy không ra khỏi phòng, thưa ông Thaddeus, mà tôi chẳng nhận được chỉ thị đặc biệt nào cả, ông cũng biết rằng mệnh lệnh rất nghiêm ngặt.

Tôi có thể để ông vào, nhưng các bạn ông phải ở lại bên ngoài.Đứng trước trở ngại đó, Thaddeus phân vân nhìn chúng tôi.- Anh có vẻ hơi bướng bỉnh đấy! - Sau cùng ông bảo người gác cổng - Tôi chịu trách nhiệm về hai người này là cũng đủ cho anh rồi chứ? Trong chúng tôi, có một phụ nữ; chắc chắn không thể để cô chờ đợi ngoài đường vào một giờ khuya khoắt như thế này!- Tôi rất tiếc, ông Thaddeus ạ.

- Người đàn ông đáp lại bằng giọng không gì lay chuyển được - Những người này có thể là bạn của ông nhưng không phải vì thế mà cũng là bạn của chủ tôi.

Tôi được trả lương, mà trả hậu là đằng khác, để chấp hành một số mệnh lệnh nào đó; đây là vấn đề nguyên tắc, không thể khác được.

Tôi chẳng biết bạn ông là ai cả!- Ồ, có chứ.

Anh có biết một người, anh bạn McMurdo ơi.

- Shelock Holmes nói lớn bằng giọng nhã nhặn - Tôi không tin rằng anh đã có thể quên tôi.

Anh không còn nhớ anh chàng võ sĩ nghiệp dư đã đấu với anh trong ba hiệp sao? Chuyện ấy cáchđây đã 4 năm rồi, tại nhà ông Alison đó, nhân đêm võ đài tổ chức lạc quyên giúp anh.- Ông không muốn nhắc đến ông Shelock Holmes đấy chứ.

Tay cựu võ sĩ kêu lớn - Ô, thế thì có chứ.

Trời đất, sao tôi lại không nhận ra ông ngay được thế này? Thay vì cứ đứng điềm nhiên ra đấy, ông đã có thể tặng cho tôi một cú móc cằm thần sầu quỷ khóc rồi.

Và thế thì tôi đã nhận ra ông ngay rồi.

Chà, ông đã để phí phạm tài năng của ông nhiều lắm rồi đó, ông ơi.

Ông còn có thể đi xa hơn nữa nếu ông chịu hiến trọn vẹn đời mình cho môn nghệ thuật cao quý đó.- Đấy, anh xem, Watson à, nếu một mai tôi phải thiếu thốn tất cả, thì ít ra tôi vẫn còn cái nghề khoa học sau cùng này - Holmes vừa nói vừa cười - Bây giờ tôi chắc chắn rằng anh bạn của chúng ta đây sẽ không để ta phải chịu cảnh giá lạnh đêmkhuya đâu.- Vâng, mời ông vào - Gã đáp - Mời ông và các bạn ông vào đi...!Tôi rất ân hận, thưa ông Thaddeus, nhưng ông cũng hiểu là mệnh lệnh rất nghiêm.

Tôi phải chắc chắn về bạn của ông trước khi để họ vàoBên trong tường thành, con đường lát sỏi lượn quanh co giữa đám đất hoang, dẫn đến một ngôi nhà đồ sộ, kiến trúc tầm thường, chìm hẳn vào bóng tối, chỉ trừ ở một góc nơi ánh trăng lấp lánh trên khung cửa sổ mái nhà.

Tòa nhà to lớn tối tăm vắng lặng tỏa ra vẻ ngột ngạt khó chịu.

Ngay Thaddeus dường như cũng cảm thấy bất an, và chiếc đèn lồng cầm ở đầu tay run lên một cách lạ kỳ.- Thật tôi chẳng hiểu có chuyện gì xảy ra thế này.

Ông nói- Chắc là có sự hiểu lầm gì đây.

Tôi có nói rõ ràng với Bartholomew là tối nay chúng ta sẽ đến kia mà.

Tại sao lại không có đèn ở cửa sổ anh ấy? Như thế nghĩa là thế nào?- Ông ấy vẫn thường cho canh giữ cổng ra vào cẩn mật như thế ư? Holmes cất tiếng hỏi.- Vâng, anh ấy vẫn giữ thói quen của cha tôi.

Anh ấy là con cưng, ông biết đấy, và lắm khi tôi tự hỏi có thể là cha tôi còn nói cho anh ấy biết nhiều hơn tôi nữa đấy.

Cửa sổ của Bartholomew giờ đây có ánh trăng chiếu vào; tôi nghĩ là bên trong không có đèn.- Không đâu - Holmes nói - Nhưng tôi có thấy ánh sáng lờ mờ ở cửa tò vò phía bên cửa lớn.- À, đó là phòng bà giúp việc.

Chắc bà lão Bernstone có thể giải thích cho chúng ta.

Tuy nhiên, quý vị không có gì phản đối nếu chờ tôi tại đây vài phút chứ? Nếu không được báo trước mà lại thấy chúng ta đến cùng mệt lúc, bà lão có thể phát hoảng lên.

Ấy mà này? Gì thế?Ông nhấc cao chiếc đèn lồng, tay ông run đến nỗi khoanh tròn ánh sáng nhảy múa quanh chúng tôi.

Cô Morstan nắm lấy cổ tay tôi.

Chúng tôi đứng lặng yên, trống ngực đánh liên hồi, tai nghe ngóng: Từ ngôi nhà to lớn tối đen bay ra một giọng thật buồn bã, thảm thiết, ngân vang trong cảnh đêm tĩnh mịch, đó là tiếng khóc thảng thốt của một người đàn bà bị khiếp đảm.- Giọng bà lão Bernstone đấy.

Trong nhà chỉ có bà là đàn bà thôi - Sholto giải thích - Quí vị chờ đây.

Tôi trở lại ngay.Ông bước nhanh đến cửa và gõ theo ám hiệu.

Chúng tôi cũng nhìn ra được một bà lão to béo ra mở cửa và bà vươn mình nhẹ nhõm khi nhìn thấy ông ta.- Ồ! Ông Thaddeus.

Gặp ông tôi mừng quá.

Vâng đúng thế.

Tôi thật là vui mừng vì ông đến đây, ông ạ.Cánh cửa khép lại đằng sau, hai người.

Nhưng biểu hiện mừng rỡ nhường chỗ cho một cuộc độc thoại rì rầm.

Người hướng dẫn đã để lại cho chúng tôi chiếc đèn lồng.

Holmes nắm lấy, lắc nhẹ, mắt chăm chú dò xét ngôi nhà và mấy đống vôi gạch vụn rải rác trên đám đất.

Cô Morstan và tôi đứng yên cạnh bên nhau, tay trong tay.

Quả thật, tình yêu là một thứ gì tinh tế mà tuyệt vời quá chừng.

Thì đây nhé, hai chúng tôi, cho đến ngày hôm ấy, chưa lần nào gặp nhau, chưa bao giờ trao đổi một cái nhìn hoặc nói với nhau vài câu tình cảm, ấy thế mà chúng tôi lại cùng tuân theo một cử động: tay chúng tôi tìm lấy nhau.

Về sau này, tôi vẫn lấy làm lạ vô cùng, nhưng đêm hôm ấy, tôi thấy việc tôi đến với nàng rất là tự nhiên và về phía nàng, sau này nàng cũng thổ lộ với tôi rằng, nàng đến với tôi để tìm thấy sự che chở và an ủi thì cũng là chuyện bình thường thôi.

Chúng tôi tựa như hai đứa bé, tay trong tay, đứng giữa cõi âm u mịt mù vây kín chung quanh mà vẫn thấy bình yên.- Chỗ ở gì mà kỳ lạ thế này.

- Nàng buột miệng thở dài.- Tưởng chừng như tất cả những chú chuột chũi cả nước Anh đều tập họp về đây - Tôi nói - Tôi đã từng chứng kiến cảnh tượng tương tự như thế này trên sườn một ngọn đồi, gần thành phố Ballarat[1], sau thời kỳ sôi nổi đổ xô đi tìm mỏ.- Và cùng với những lý do tương tự - Holmes nói xen vào - Đây là dấu vết đào xới để tìm kho báu.

Ta đừng quên rằng họ đã tìm kiếm suốt 6 năm nay.

Chẳng có gì đáng ngạc nhiên nếu chỗ này giống như ô vuông hầm mỏVừa lúc đó, cửa ra vào bật tung ra, và Thaddeus Sholto chạy về phía chúng tôi, hai tay giơ thẳng lên, mắt đầy nét kinh hoàng.- Chắc có chuyện gì xảy ra cho anh Bartholomew rồi.

Ông hét lớn - Tôi sợ quái! Thần kinh tôi chịu đựng hết nổi rồi.Quả thật ông nấc lên vì sợ hãi.

Đóng khung trong chiếc cổ áo da cừu non to tướng, khuôn mặt với những đường nét chảy dài của ông có một vẻ khẩn cầu và tuyệt vọng của đứa bé trong cơn khủng khiếp.- Nào, chúng ta hãy vào nhà - Holmes nói điềm tĩnh và quả quyết.- Vâng, xin mời quý vị - Thaddeus Sholto nói - Tôi chẳng còn biết phải làm gì nữa.Chúng tôi theo ông ta vào phòng bà giúp việc, nằm bên trái dãy hành lang.

Bà lão rảo bước trong căn phòng, vừa đi vừa cắn móng tay.

Khi chợt thấy cô Morstan, bà lão có vẻ khuây nguôi phần nào.- Xin Chúa ban phước lành cho khuôn mặt dịu hiền của cô.

Bà thốt lên giọng như ngây dại.

Gặp được cô thật là điều quý hóa.

Hôm nay tôi phải chịu bao nhiêu là chuyện khổ não!Cô gái nắm lấy bàn tay khẳng khiu tiều tụy vì lam lũ của bà lão, miệng thì thầm dăm ba câu an ủi.

Lòng nhân hậu đầy trìu mến của cô đã trả lại đôi chút thần sắc lên đôi má tái nhợt của bà lão giúp việc.- Ngài chủ tôi ở riệt trong phòng, khóa kín cửa lại, và không buồn trả lời tôi - Bà lão giải thích - Tôi đã chờ đợi suốt cả ngày để ông có gọi chăng.

Tôi biết tính ông ấy thích sống một mình, nhưng sau cùng tôi cũng đâm ra thắc mắc không hiểu cóchuyện gì đã xảy ra.

Thế là tôi lên lầu, cách đây khoảng tiếng đồng hồ và nhìn qua lỗ khóa.

Ông cũng nên lên đó đi, ông Thaddeus ạ.

Lên đó đi ông ạ, rồi tự khắc ông sẽ thấy.

Từ 10 năm nay, tôi từng biết ông Bartholomew Sholto qua những lúc phiền não cũng như những hồi vui sướng, song chưa bao giờ tôi thấy ông ta có một gương mặt như thế cả.Shelock Holmes cầm lấy cây đèn lần mò bước lên trước tiên, vì Thaddeus Sholto như đứng chết sững, hai hàm răng đánh vào nhau lập cập.

Tôi phải đỡ ông ta bước lên cầu thang: đôi chân không mang nổi thân ông.

Hai lần trong lúc lên cầu thang, Holmes lấy kính lúp ra chăm chú quan sát mấy dấu vết nơi là mắt tôi chỉ thấy đơn thuần là những vết bùn để lại trên tấm thảm xơ dừa ở bậc cầu thang.

Anh chầm chậm leo lên từng bậc một, đặt cây đèn dựa vào đôi chỗ, đưa mắt dò tìm quanh mình.

Cô Morstan theo sau chúng tôi, đi cạnh bà lão giúp việcTầng lầu thứ ba đưa đến một hành lang khá dài; trên tường bên phải là một tấm thảm Ấn Độ rộng lớn; bên trái, ba cánh cửa nằm thẳng hàng.

Chúng tôi nối gót ngay sau Holmes, anh bước tới từng bước chậm rãi, khoan thai.

Bóng chúng tôi ngả dài phía sau.

Cánh cửa thứ ba đúng là cánh cửa chúng tôi quan tâm đến.

Holmes gõ nhưng không ai trả lời; anh q*** t** nắm toan dùng sức mạnh mở nó.

Nhích chiếc đèn lại gần, chúng tôi nhận thấy cánh cửa được cài then chắc chắn từ bên trong.

Tuy nhiên, lúc tra chìa vào ổ khóa và quay trong chốt khóa, ta vẫn có được một kẽ hở nhỏ.

Shelok Holmes ngồi thụp xuống, dán mắt vào đấy, nhưng rồi đứng phắt ngay dậy, hơi thở như nghẹn lại.- Trong ấy có cái gì ghê khiếp quá chừng - Anh bảo bằng một giọng chưa bao giờ nghe xúc động đến như thế - Anh nhìn đi, thế nghĩa là làm sao, anh Watson?Đến lượt tôi ngồi xổm xuống trước ổ khóa, nhưng tôi giật lùi lại vì khiếp đảm.

Vầng trăng chiếu vào căn phòng tia sáng mờ nhạt và lạnh lẽo.

Tôi thấy rõ, nổi bật hẳn lên khỏi vùng tăm tối, một khuôn mặt tưởng như bồng bềnh trong không khí mà lại cứ nhìn chằm chặp vào mắt tôi.

Quả thật ấy là bản sao nhận dạng của Thaddeus: cũng cái sọ cao và bóng loáng ấy, cũng cái vành tóc màu hung ấy, cũng nước da tái nhợt ấy...!Nhưng đường nét trên khuôn mặt ấy nhăn nhúm lại với một nụ cười mỉm đến là khủng khiếp.

Dưới ánh trăng, cái nhếch mép lạnh cứng ấy còn ghê sợ hơn bất cứ cái nhăn mặt nào.

"Nó" trông giống hệt chân dung của người bạn chúng tôi đến nỗi tôi phải quay lại xem ông ta còn đứng đó không.

Bấy giờ tôi mới sực nhớ ông ta có bảo hai người là anh em sinh đôi.- Khiếp thật - Tôi nói khẽ - Làm gì bây giờ, anh Hoimes?- Phải phá cửa vào!Nói xong, anh chạy bổ tới, lấy trọng lượng toàn thân đè lên ổ khóa.

Cánh cửa nghiến rít lên, kêu cót két, nhưng vẫn không lay chuyển.

Lần này chúng tôi cùng tấn công một lượt.

Cánh cửa bật tung sau một tiếng răng rắc ngắn ngủi, và chúngtôi bị ném tung vào phòng Bartholomew Sholto.Người ta có thể nói đây là một phòng thí nghiệm.

Hai hàng dài những lọ thủy tinh có vòng quăn xếp ngay ngắn sát tường đối diện cửa ra vào; một chiếc bàn ngổn ngang những đèn Bunsen, ống nghiệm và nồi cổ cong.

Trong góc phòng còn cómấy chai phình bụng đựng acid; một chai chắc đã bị nứt dẫu sao thì nó cũng rỉ nước bởi ta thấy một chất nước mầu đen thẫm loang ra, làm cho không khí trong phòng nặng một mùi nhựa đường đặc biệt.

Trong một góc phòng, giữa đống vôi gạch vụn, một chiếc thang ngắn được bắc lên lỗ hổng khoét trên trần, đủ rộng để một người có thể chui qua lọt.

Ở chân thang xếp, ngổn ngang một đống sợi thừng.Cạnh bàn, Bartholomew ngồi lù lù trong chiếc ghế bành, đầu ngả trên vai trái và vẫn cái nụ cười bí hiểm ấy, tử thi đã lạnh cứng rồi.

Cái chết chắc đã xảy ra cách đây mấy tiếng đồng hồ.

Hình như những nét nhăn nheo lạ lùng trên gương mặt vẫn gặp lại trên tứ chi và tạo cho cái xác kia một vẻ thật là quái đản.

Trên bàn, trong tầm tay người chết, tôi trông thấy một dụng cụ kỳ quặc: một kiểu cán bằng gỗ nâu, ở đằng đầu có buộc một viên đá, một cách sơ sài.

Bên cạnh có một mẩu giấy rách viết nguệch ngoạc nấy chữ.

Holmes liếc qua rồi đưa tôi xem.- Đấy, anh thấy chưa - Anh thốt lên, nhướng mày trong một dáng điệu đầy ý nghĩaTôi đưa đèn lại gần và giật mình kinh hãi khi đọc thấy mấy chữ "Dấu Bộ Tứ".- Trời đất! Tất cả những chuyện này nghĩa là thế nào? Tôi hỏi.- Một vụ ám sát - Anh đáp, vừa nghiêng mình trên xác chết...!- À, tôi biết ngay mà! Này, anh xem đây...Anh chỉ vào một cái gai đen dài ghim vào ngay bên trên vành tai nạn nhân.- Trông giống cái gai quá - Tôi bảo.- Thì đó là một cái gai mà.

Anh có thể lấy nó ra.

Nhưng coi chừng: nó có tẩm thuốc độc đấyTôi kẹp nó giữa ngón cái và ngón trỏ, lấy ra rất dễ dàng, hầu như chẳng để lại dấu vết gì cả.

Độc nhất chỉ một giọt máu nhỏ nơi bị đâm thôi.- Tôi thấy bí ẩn này không giải nổi - Tôi nói - Thay vì sáng tỏ, mỗi lúc nó lại càng rối rắm thêm.- Trái lại ấy chứ! - Holmes đáp - Nội vụ càng đơn giản hơn lên.

Chỉ còn thiếu một vài chi tiết bổ sung thôi...Từ lúc chúng tôi phá cửa vào, chúng tôi hầu như quên hẳn Thaddeus.

Ông vẫn đứng ở ngưỡng cửa, đôi tay vặn lấy nhau, r*n r*: đúng là hình ảnh sống động của nỗi kinh hoàng.

Nhưng bỗng nhiên, một tiếng thét phẫn nộ buột khỏi mồm ông ta:- Kho báu không còn ở đó nữa! - Ông thốt lên - Chúng nó đã đánh cắp kho báu rồi! Trên kia là lỗ hổng mà qua đó chúng tôi đã đem nó xuống.

Tôi biết rõ mà.

Chính tôi đã giúp anh ấy.

Tôi là người cuối cùng được trông thấy kho báu ấy.

Anh ấy ở trong phòng và tôi nghe rõ anh ấy cài chốt cửa sau lưng tôi mà.- Lúc ấy là mấy giờ?- Mười giờ.

Thế mà bây giờ anh ấy đã chết.

Rồi cảnh sát sẽ đến.

Rồi tôi sẽ bị tình nghi, bị kết tội...!Ôi, đúng thế mà, tôi biết chắc là như thế mà.

Nhưng quý ngài không nghĩ rằng tôi lại có thể...!chứ? Quý ngài không nghĩ rằng chính tôi đã..

phải không? Nếu có thể thì tôi đâu đưa các ngài đến đây làm gì, phải thế không ạ? Ối trời đất ơi! Ôi trời đất ơi! Tôi phát điên lên mất! Tôi biết quá mà!Ông ta khua tay, dậm chân.

Một nỗi kinh hoàng cuồng sảng bao trùm ông ta.- Ông không có gì phải hoảng sợ, ông Sholto ạ! – Holmes vừa từ tốn nói vừa đặt tay lên vai ông - Cứ nghe theo lời tôi khuyên đây.

Ông hãy cho người đưa ông đến đồn cảnh sát.

Hãy thuật lại vụ án mạng và đề nghị họ nhận sự giúp đỡ hợp tác của ông.

Chúng tôi sẽ lưu lại đây chờ ông trở về.Người đàn ông nhỏ bé ấy đồng ý, vẻ gần như đờ đẫn, và chúng tôi nghe ông lần xuống cầu thang với bước chân lảo đảo.---[1] Một thành phố thuộc bang Victoria, Úc, nổi tiếng về khai thác mỏ.