Một buổi tối mùa đông, khi hai chúng tôi ngồi bên lò sưởi Sherlock Holmes nói:- Đây là những tài liệu có liên quan đến vụ đắm tàu Gloria Scott, anh nên quan tâm tới nó.

Trong số các tài liệu này có một lá thư đã làm cho ông quan tòa Peace Trevor đờ người ra vì kinh hãiTừ một ngăn kéo, anh moi ra một cái hộp nhỏ đã phai màu, sau khi tháo sợi dây cột ngoài, anh đưa cho tôi một lá thư ngắn, viết nguệch ngoạc:“Dụng cụ trò chơi ở London đã đi từ từ quá xa.Người quản lý Hudson kể đã nói nhận tất cả bẫy ruồi trốn đi và để giữ con gà mái còn mạng sống”[1].Khi đọc thư xong, tôi ngước mắt lên, bắt gặp Holmes cười rúc rích:- Dường như anh hơi lúng túng đấy?- Tôi chẳng hiểu vì sao một tin nhắn như vậy lại có thể làm cho người nhận đờ người ra vì kinh hoàng; trái lại, tôi thấy nó...- Đúng thế! Ấy thế mà người nhận thư đã ngã vật xuống như vừa bị trúng một phát súng.- Anh khơi dậy óc tò mò của tôi rồi đấy.

Nhưng tại sao anh bảo rằng tôi nên quan tâm đến vụ này.- Bởi vì nó là vụ đầu tiên của tôi.Trước đây tôi đã từng tìm cách gợi ý để Holmes kể cho tôi nghe về lý do anh lựa chọn nghề thám tử nhưng chưa bao giờ Holmes lại ở trọng trạng thóai vui vẻ như lần này.

Anh ngồi hẳn vào trong chiếc ghế bành, trải những tờ giấy lên đùi mình, kéo nhẹ một hơi tẩu.- Anh chưa hề nghe tôi nhắc tới Victor Trevor phải không? Anh ấy là người bạn duy nhất mà tôi có trong hai năm theo học ở trường cao đẳng.

Anh Watson, tôi là người thích nhốt mình trong phòng riêng để hiệu đính những phương pháp lý luận của riêng tôi, vì thế tôi ít có bạn bè.

Tôi quen với Victor, trong lúc đi dự một buổi lễ đạo, và con chó săn của anh ta bất chợt cắn vào mắt cá chân tôiTôi phải nằm yên trong mười ngày và Victor thường đến thăm tôi.

Thoạt đầu anh chỉ ở lại tán gẫu trong một lát.

Nhưng rồi những chuyến tới thăm kéo dài và chúng tôi mau chóng thân nhau.

Đó là một chàng trai khỏe mạnh, nóng nảy, thông minh và có nghị lực.

Sau cùng vào kỳ nghỉ hè, anh mời tôi về nhà thân phụ anh ở Donnithorpe, thuộc vùng Norfolk, chơi trong một tháng.Ông già Trevor là quan tòa tòa án hòa giải và là điền chủ.

Donnithorpe là một xóm nhỏ ở ngay phía bắc Langmere, trong vùng có nhiều hồ và đầm lầy.

Ngôi nhà kiểu xưa, với những cây rầm làm bằng gỗ sồi và tường xây bằng gạch; một lối đi vào nhà hai bên có trồng cây, trong những bụi dương xỉ, người ta săn được nhiều vịt trời; cá cũng đáng chú ý; tủ sách thì nhỏ nhưng chứa toàn sách hay.Bố Trevor goá vợ, và bạn tôi là con trai duy nhất của ông.

Người cha không học nhiều nhưng trí nhớ rất tốt.

Ông còn được trời phú cho một sức khoẻ đáng kể.

Ông đọc ít, nhưng đã đi nhiều nơi và đi xa.

Đó là một ông già hoạt bát, có mái tóc muối tiêu, một bộ mặt rám nắng và cặp mắt màu xanh sắc sảo, đôi lúc tạo cho ông một dáng vẻ hung hãn.

Tuy nhiên ông nổi tiếng là người tốt bụng và từ thiện.

Tại tòa, ông nổi tiếng vì lòng khoan dung, độ lượng.Một buổi tối, sau bữa ăn, chúng tôi đang ngồi trước ly rượu và anh Victor bắt đầu nói về những thói quen quan sát suy diễn mà tôi đã lập thành một phương thức riêng dù chưa biết nó sẽ được sử dụng như thế nào trorng cuộc sống.

Ông cụ thì cho rằng Victor đã quá phóng đại khi thuật lại hai hoặc ba kỳ tích của tôi đã hoàn thành.- Coi nào, cậu Holmes - Ông cụ Trevor nói với tôi vừa cười thật vui vẻ - Cậu hãy thử suy diễn ra điều gì đó về tôi xem: tôi là một đề tài tuyệt hảo đấy.- Cháu không thể nói nhiều về bác được.

Tuy nhiên trong thời gian gần đây bác có lo sợ về một cuộc tấn công nhằm vào cá nhânNụ cười tắt ngấm trên môi, ông cụ nhìn tôi vẻ ngạc nhiên:- Thực thế.

Này Victor, sau khi toà xử phạt cái băng kẻ săn bắn trái phép, bọn chúng đã thề sẽ thanh toán chúng ta.

Và mới đây ngài Edward Holly vừa bị tấn công.

Từ đó, ta không ngừng cảnh giác; nhưng cha tự hỏi không biết làm sao mà bạn con lại biết được điều đó.- Bác có một cây gậy đẹp.

Căn cứ theo dấu ghi trên gậy cháu nhận thấy là bác chỉ mới sử dụng nó được một năm.

Nhưng bác đã tốn công khoét cái núm tròn đầu gậy rồi đem đổ chì vào đó: nó là một vũ khí.

Từ đó cháu suy ra rằng nếu như bác không lo ngại về một mối nguy hiểm nào đó, thì bác đề phòng như vậy làm gì?- Thế còn cái gì nữa? - Bác vừa hỏi vừa cười.- Hồi còn trẻ, bác đã chơi quyền Anh.- Giỏi thật.

Làm sao mà cháu đoán ra? Có phải vì mũi tôi không còn thẳng thớm chăng?- Không phải, vì đôi tai của bác.

Tai bác sệ xuống và có bề dày, vốn chỉ thấy ở tai những võ sĩ quyền Anh.- Có gì khác nữa chăng?- Những chỗ chai trên đôi bàn tay bác cho biết bác đã đào xới đất rất nhiều.- Gia tài của tôi đều đến từ cánh đồng có vàng.- Bác đã tới New Zealand.- Chính xác.- Bác đã từng sống một thời bên Nhật Bản.- Tuyệt.- Và bác đã kết thân rất thân mật với một người có tên viết tắt là J.A...!rồi sau đó bác tìm cách quên hẳn điÔng già Trevor đứng lên thật khó khăn, chăm chú nhìn tôi bằng cặp mắt mà sự biểu lộ trở thành thô bạo, hung tợn rồi chúi mũi xuống bàn: bác đã ngất đi, cứng đờ.Anh Watson, anh có hình dung ra con trai bác ấy và tôi bị hoảng hốt đến ngần nào.

Tuy nhiên, ngay sau khi chúng tôi cởi cúc áo và tưới nước lạnh lên mặt bác, thì bác nấc lên hai hoặc ba lần rồi lại ngồi dậy.- A! Các con của ta - Bác nói với chúng tôi và cố gượng cười - Ta đã không làm cho các con phải hoảng sợ đấy chứ? Ta không biết con đã tìm ra bằng cách nào, Holmes ạ, nhưng ta có cảm tưởng rằng tất cả các thám tử chính thức so với con đều chỉ là trẻ nít.

Chính đó là nghề nghiệp của con, con nhớ nhé!Đó là lời khuyên kèm theo một sự đánh giá được phóng đại về những khả năng của tôi, nó đã khiến tôi tin rằng mình có thể kiếm sống được vào “trò tiêu khiển đơn giản” ấy.

Tuy nhiên, trong lúc đó thì tôi chỉ quan tâm đến sức khỏe của bác ấy.- Cháu mong là đã không lỡ lời để làm phiền bác? - Tôi thì thầm.- Do đâu mà cháu lại biết chuyện đó và cháu còn biết thêm về điều gì?Lúc đó bác nói với tôi bằng giọng bông lơn nhưng sâu thẳm, trong ánh mắt bác vẫn còn ẩn náu một nỗi kinh hoàng.- Hồi nãy, khi bác xắn tay áo để bắt cá, cháu thấy những chữ viết tắt “J.A” được xăm ở khuỷu tay.

Những chữ đó hãy còn thấy rõ, nhưng đã bị xoá mờ đi đến một nửa; rõ ràng bác đã tìm cách làm cho chúng biến đi.

Hiển nhiên thuở xưa, đó là những chữ rất thân yêu mà về sau bác muốn quên chúng.- Cặp mắt mới tinh làm sao - Bác kêu lên và thốt ra một tiếng thở dài nhẹ nhõm – Nhưng thôi, chúng ta đừng nhắc tới chuyện đó nữa.

Trong tất cả những hồn ma bóng quế thì bóng ma của những mối tình là tồi tệ hơn cả.

Chúng ta hãy sang bên phòng chơi bi da và hút một điếu thuốcKể từ ngày hôm đó, cụ Trevor thường có một thoáng nghi ngờ tôi.

Con cụ cũng nhận ra điều đó.

Anh nói:- Anh đã làm cho ông già bở vía, ông chẳng còn hiểu là anh biết những gì và không biết những gìÔng cụ không có ý cho tôi thấy sự nghi ngờ, tôi tin chắc như thế, nhưng cảm tưởng đó lại thấm vào tôi mạnh mẽ khiến nó cứ luôn hiện ra trong tất cả mọi lúc, mọi nơi.

Sau cùng, tôi thấy nên rút ngắn chuyến nghỉ hè.

Tuy nhiên, vào buổi sáng trước ngày tôi lên ra về, lại xảy ra một việc quan trọng.Chúng tôi đang ngồi trên những chiếc ghế đặt ngoài vườn, sưởi nắng và ngắm mặt hồ.

Bỗng cô hầu gái tới báo là ngoài cửa có người muốn gặp cụ Trevor.- Ai vậy? - Chủ nhà hỏi.- Ông ta không chịu nói tên.- Thế thì hắn muốn gì?- Ông ấy chỉ nói là người quen biết và muốn gặp bác trong chốc lát.- Cô đưa người đó vào đây.Chúng tôi thấy xuất hiện một người nhỏ bé, dáng điệu xun xoe, bước chân lết dài.

Gã mặc áo vét không cài khuy, cổ tay áo có dính hắc ín, áo sơ mi kẻ sọc vuông màu đen và đỏ, quần lao động, chân đi giày lớn đã mòn gót.

Hắn có bộ mặt gầy, rám nắng, quỷ quyệt, miệng luôn luôn cười, phô ra một hàng răng khập khểnh.

Những bàn tay quắt lại, cứ nắm nửa chừng, như những thủy thủ thường có thói quen như vậy.

Trong lúc gã nặng nề đi ngang qua bồn cỏ, tôi nghe thấy bác Trevor cố nén một tiếng kêu nhỏ, vội vàng đứng lên và chạy vào trong nhà.

Bác trở ra ngoài ngay sau đó, khi bác đi ngang qua bên, tôi ngửi thấy mùi rượu brandy nồng nặc.- Thế nào, ông bạn? Tôi có thể làm gì để giúp ông đây? - bác ấy nóiGã thủy thủ đứng lên nhìn bác với đôi mắt nheo lại.

Cặp môi mềm nhão của y cong lên.- Bác không nhận ra tôi sao?- Úi chà, chính là Hudson đây mà - Bác Trevor kêu lên với một giọng ngạc nhiên.- Hudson đây, thưa bác, đã hơn ba mươi năm qua, tôi không gặp bác.

Giờ đây bác đang sống trong nhà cao cửa rộng, trong lúc tôi vẫn còn phải đi mót những đồ hộp đồ ăn trong các thùng rác.- Suỵt, ông bạn.

Rồi anh sẽ thấy là tôi không quên những người cũ đâu - Bác Trevor nói, và tiến tới bên gã thủy thủ, hạ thấp giọng, nói với y vài lời lại cất cao giọng:- Hãy xuống nhà bếp ăn uống.

Chắc chắn là tôi sẽ tìm cho anh được một việc làm.- Xin cám ơn.

Tôi vừa trải qua hai năm trên một con tàu chở hàng và tôi mong được nghỉ ngơi ít lâu.

Tôi nghĩ rằng tôi có thể thu xếp hoặc với ông Beddoes hoặc với bác đây.- Anh biết địa chỉ của ông Beddoes hả? - Bác Trevor kêu lên.- Nhờ trời, tôi biết chỗ ở của mọi bạn cũ - Gã thủy thủ trả lời.

Thế rồi y theo cô hầu gái xuống nhà bếpBác Trevor nói với chúng tôi rằng bác từng là bạn cùng tàu với hắn trong chuyến đi tới những vùng đất có vàng.

Đoạn ông cụ bỏ vào nhà.

Một tiếng đồng hồ sau, khi chúng tôi đi vào, đã thấy ông cụ say như chết, nằm dài trên trường kỷ trong phòng ăn.

Việc đó để lại cho tôi một cảm tưởng xấu và tôi nhận thấy sự hiện diện của tôi sẽ làm cho bạn tôi ngượng nghịu.Ngày hôm sau, tôi trở về London, lại ru rú trong căn phòng của mình và tiến hành thí nghiệm hoá học.

Tuy nhiên, vào lúc kỳ nghỉ hè sắp hết, tôi nhận được một bức điện của Victor yêu cầu tôi trở lại Donnithorpe.

Tôi lại lên đường, ngược lên miền BắcVictor chờ tôi ở nhà ga.

Mới thoạt nhìn, tôi hiểu ngay là anh vừa trải qua hai tháng quá nhiều buồn bực.

Anh gầy đi, đánh mất tính vui vẻ có duyên.- Ông già sắp chết - Anh nói với tôi ngay từ đầu.- Đâu có thể? Mà chết vì bệnh gì?- Một cú sốc thần kinh.

Suốt ngày hôm nay, ba tôi cận kề cái chết.- Nguyên nhân?- Anh hãy lên xe đi! Dọc đường chúng ta sẽ nói chuyện.

Anh còn nhớ cái gã tìm tới nhà ngay trước bữa anh ra về chứ?- Nhớ rất rõ.- Anh có biết gã đó là ai không?- Tôi không biết.- Quỷ dữ đó, Holmes ạ.Tôi nhìn chòng chọc vào mặt anh với vẻ kinh ngạc.- Đúng đấy, kể từ khi hắn tới nhà, chúng tôi không còn yên tĩnh lấy một giờ.

Kể từ ngày đó, ông già cũng chẳng bao giờ còn ngẩng đầu lên được nữa.

Và giờ đây, mạng sống của ông như ngàn cân treo sợi tóc.- Hắn ta nắm giữ quyền lực gì vậy?- À, tôi cần biết điều đó? Cha tôi trung hậu đến thế, độ lượng đến thế, tử tế đến thế.

Làm sao ông lại rơi vào móng vuốt của tên đạo tặc đó? Tôi đặt nhiều hy vọng vào anh.

Vào lời khuyên của anh, anh Holmes.Chúng tôi đi như bay trên con đường bằng phẳng và trắng phau, trước mặt chúng tôi trải dài ra tất cả các vùng hồ và đầm lầy đang long lanh dưới ánh sáng đỏ của buổi hoàng hôn.

Giữa một lùm cây bên tay trái nhô lên những ống khói cao và cây cột cờ: đó là nhà bác Trevor.- Cha tôi đã cho gã Hudson làm vườn, y có vẻ không bằng lòng, ông lại cho hắn làm quản gia.

Ngôi nhà như của chính hắn, hắn muốn làm gì tuỳ thích.

Các cô hầu gái than phiền về sự rượu chè vô độ và về những cử chỉ thô tục của hắn, ông già tăng lương để cho họ im tiếng.

Hudson lấy con thuyền và khẩu súng tốt nhất của cha tôi để đi săn thỏ.

Cái tên đểu cáng đó, ngạo mạn đó, xảo trá đó sẽ bị tôi nện đến hai chục lần rồi nếu như y đồng trang lứa với tôi.

Nhưng tôi đã tự kiềm chế, để khỏi làm cho ông già buồn.

Than ôi! Cái con thú đó càng lúc càng quấy rầy, hắn luôn luôn xía nhiều hơn vào những chuyện chẳng dính dáng gì tới hắn.

Một hôm, hắn dám đối đáp hỗn xược với cha tôi ở ngay trước mặt tôi.

Tôi tóm lấy vai y và tống cổ y ra khỏi phòng.

Hắn lỉnh đi, mặt tái xanh, với những ánh mắt ngầm đe dọa.

Tôi không biết chuyện gì đã xảy ra sau đó giữa cha tôi và hắn, nhưng ngày hôm sau, ông già tìm gặp tôi và yêu cầu tôi xin lỗi Hudson.

Tôi từ chối thẳng thừng và tôi hỏi vì sao cha tôi lại chịu đựng một tên vô lại như thế.- Con không biết là ta đang lâm vào cảnh khó xử đến nhường nào.

Nhưng rồi con sẽ biết, Victor.

Ta sẽ nói cho con biết, rồi muốn ra sao thì ra.

Con sẽ không bao giờ nghĩ xấu về cha chứ, con của ta?Ông giam mình trong văn phòng ông suốt cả ngày hôm đó.

Qua khuôn cửa sổ, tôi nhìn thấy ông: ông đang cắm cúi viết.

Buổi tối hôm đó sau bữa ăn, con quỷ nói với chúng tôi là y sắp đi.

Y có giọng nói líu lưỡi của người sắp say:- Tôi chán Norfolk rồi.

Tôi sẽ đi xuống Hampshire gặp ông Beddoes.

Tôi mong rằng chuyến đi này sẽ làm hài lòng ông.Cái câu nói móc họng đó khiến cho tôi giận sôi lên.Ba tôi hỏi:- Tôi hy vọng là anh không vì giận dỗi mà bỏ đi chứ, Hudson?Gã nọ ném về phía tôi một tia nhìn hắc ám:- Tôi đã không được xin lỗiLúc đó ba tôi quay sang phía tôi.- Victor, con hãy nhìn nhận rằng con đã đối xử thô bạo với người này, phải thế không nào?Tôi phải kìm nén mà trả lời:- Trái lại, con tin rằng cả hai cha con ta đã hết sức kiên nhẫn đối với ông ta.Y gầm lên:- À ra thế, anh nghĩ như vậy đó? Được lắm, anh bạn nhỏ của tôi.

Rồi anh cứ giương mắt lên mà xem?Y lẩn ra khỏi phòng và nửa tiếng đồng hồ sau, y đã rời khỏi nhà.

Ba tôi ở trong một tình trạng tồi tệ.

Nhưng đúng vào lúc mà ba tôi tìm lại được một chút lòng tin thì xảy ra cú đánh sau cùng.- Bằng cách nào vậy?- Cú đánh khác thường nhất trần đời.

Hôm qua, một lá thư được gửi tới.

Thư mang con dấu của bưu cục Fordingham.

Ba tôi đọc thư, giơ hai bàn tay ôm lấy đầu, rồi ông bắt đầu chạy vòng vòng trong phòng khách.

Khi tôi đặt được ba tôi nằm xuống tràng kỷ, miệng ông và mí mắt ông co rúm sang một bên.

Bác sĩ chạy tới ngay tức khắc.

Nhưng cha tôi đã hôn mê.- Anh làm cho tôi lo sợ, Trevor - Tôi thốt lên - Nhưng, trong thư nói cái gì mà lại gây ra một thảm họa tới nhường đó?- Chẳng có gì cả.

Tin nhắn thật là phi lý, tầm thường.

Nhưng đó chính là điều tôi lo sợ...Xe ngựa đã chạy quanh khúc đường vòng trên lối đi vào nhà.

Trong ánh sáng chạng vạng của buổi chiều tà, chúng tôi thấy các bức mành trong nhà đều đã được buông xuống.

Chúng tôi vội vã đi về phía cửa ra vào.

Một người mặc đồ đen vượt qua ngưỡng cửa, ông ta dừng lại khi thấy chúng tôi.- Chuyện xảy đến vào lúc nào vậy, thưa bác sĩ? - Victor hỏi.- Ngay sau lúc ông vừa lên đường.- Cha tôi có tỉnh lại không?- Chỉ tỉnh trong chốc lát trước khi tắt thở.- Cụ có trối trăng điều gì không?- Ông cụ chỉ nói một câu: “Các giấy tờ để trong ngăn kéo dưới căn phòng Nhật Bản”.Victor leo lên, đi cùng với ông bác sĩ về phía buồng người chết.

Tôi ở lại trong căn phòng, cảm thấy bị buồn như chưa bao giờ từng buồn đến vậy.

Quá khứ của cụ Trevor là thế nào? Cụ từng là võ sĩ quyền Anh, cụ đã đi đây đi đó cụ đã trở thành người đi tìm vàng.

Và do đâu mà cụ lại rơi vào quyền lực của cái tay thủy thủ gớm ghiếc kìa? Tại sao cụ lại ngất xỉu khi tôi nhắc đến những chữ viết tắt trên cánh tay, tại sao cụ lại chết vì khiếp sợ khi nhận được một lá thư gửi từ Fordingham? Rồi tôi nhớ ra là Fordingham ở trong vùng Hampshire, và rằng cái nhà ông Beddoes cũng nằm trong vùng Hampshire.

Như vậy lá thư có thể đến từ tên thủy thủ Hudson, báo tin là hắn đã tiết lộ điều gì bí mật, tội lỗi dường như có từ thuở trước, hoặc giả lá thư đó do Beddoes báo cho biết một kẻ hợp tác ngày xưa rằng sự phản bội này sắp xảy ra đến nơi.

Cho tới đấy, sự việc thật là sáng tỏ.

Nhưng trong trường hợp này, làm sao mà tin nhắn lại có thể tầm thường, vô lý theo lời của Victor? Có lẽ anh ấy đã đọc không kỹ, hiểu không thấu.

Hoặc giả tin nhắn đó đã được soạn thảo theo một trong những hệ mật mã khéo léo đã được hiểu theo nghĩa khác.

Tôi cần phải có lá thư đó.Suốt một tiếng đồng hồ, tôi ngồi suy nghĩ trong bóng tối, cho tới lúc một cô hầu gái mặt đầm đìa nước mắt mang tới một ngọn đèn và theo sau là Victor.

Anh ngồi xuống trước mặt tôi, đẩy ngọn đèn tới sát mép bàn và đưa cho tôi một lá thư viết nguệch ngoạc, trên một tờ giấy màu xám và tôi đọc:“Dụng cụ trò chơi ở London đã đi từ từ quá xa.Người quản lý Hudson kể đã nói nhận tất cả bẫy ruồi trốn đi và để giữ con gà mái còn mạng sống”.Tôi đọc lại lần nữa, rất chăm chú, một nghĩa thứ hai chắc hẳn phải được che giấu trong sự phối hợp kỳ lạ của những từ này.

Phải chăng đã có một ý nghĩa được thoả thuận từ trước trong những từ như “bẫy ruồi” hoặc “con gà mái”.

Chính đó là điểm mấu chốt của vụ này.

Sự có mặt của tên Hudson tại nhà ông cụ đã cho tôi biết rằng người viết bức thư, chính là ông Beddoés chứ không phải là gã thủy thủ.

Tôi thử đọc ngược, nhưng những chữ cuối “giữ con gà mái còn mạng sống” đã làm tôi nản chí.

Rồi tôi thử tìm những chữ xen kẽ, kể cả những cụm từ “dụng cụ trò chơi ở London” cũng như “đã đi từ từ quá xa” cũng chẳng soi sáng cho tôi được một tí nào.

Cuối cùng, bất thình lình, chìa khóa hiện ra với tôi.

Tôi thấy là chữ đầu tiên của mỗi nhóm chữ là cần giữ lại, điều đó cho ta một chuỗi câu đã xô đẩy ông lão Trevor đến chỗ tuyệt vọng.Lời cảnh cáo thật ngắn.

Tôi dịch cho bạn tôi hiểu:“Trò chơi đã đi quá xa.

Hudson đã nói tất cả.

Trốn đi để giữ mạng sống.”[2].Victor vùi đầu trong hai bàn tay run rẩy.

Anh nói với tôi:- Tôi nghĩ rằng đó là điều chính xác.

Nhưng như thế nó còn tồi tệ hơn là cái chết, bởi điều đó còn có nghĩa là sự ô danh.

Nhưng những từ “người quản lý” và “con gà mái” có nghĩa là gì?- Chẳng có nghĩa gì, nhưng chúng ta sẽ biết nhiều hơn nếu chúng ta khám phá ra người gửi.

Anh thấy chứ: người đó đã bắt đầu viết: “Trò chơi...!đi quá xa...!Hudson...!đã nói...” vân vân.

Sau đó để thuận theo nguyên tắc của mật mã, người đó đã lấp đầy những chỗ trống bằng một vài từ tiếp theo sau.

Đương nhiên người đó đã dùng những từ đầu tiên chợt tới trong ý nghĩ.

Và nếu như có nhiều từ liên quan tới các con vật, anh có thể tin chắc rằng người đó là một người ham săn bắn hoặc là một người đam mê với việc chăn nuôi.

Anh biết gì về ông Beddoes này?- Giờ đây tôi chợt nhớ lại là mỗi mùa thu, ông già tôi lại được mời đến săn bắn trên vùng đất của ông Beddoes.- Vậy thì ông ấy là người đã gửi thư đến đây: Điều còn lại là tìm hiểu sự bí mật mà gã thủy thủ Hudson treo lơ lửng trên đầu ông cụ.- Than ôi, Holmes - Anh ta kêu lên - Tôi quả lo sợ đó là một bí mật về tội lỗi và ô nhục: Đây là tờ khai mà ba tôi vừa viết.

Tôi tìm thấy trong ngăn kéo trong căn phòng Nhật Bản.

Anh hãy đọc cho tôi nghe.

Tôi không đủ can đảm để đọcBên ngoài ông cụ viết “Chi tiết về chuyến đi trên tàu Gloria Scott kể từ lúc tàu rời cảng Falmouth ngày 8 tháng 10 năm 1855 cho đến lúc tàu bị phá hủy ở 15 độ 20 phút độ vĩ Bắc và 25 độ 14 phút độ kinh Tây ngày 6 tháng 11”.Bản khai này được viết dưới hình thức viết thư.

Đây là nội dung:“Con yêu quý của ta,Giờ đây sự ô danh đang tới, làm đen tối những năm cuối cùng đời cha.

Với tất cả lòng chân thành, cha nói với con rằng cha không sợ hãi pháp luật, không sợ mất địa vị trong xã hội; chính cái ý tưởng rằng con sẽ xấu hổ vì đã có một người cha như ta, đã làm tan nát cõi lòng ta.

Nhưng nếu các nỗi nhục nhã đã giáng xuống đời ta, thì lúc đó cha muốn con được đọc lá thư này, ngõ hầu con hiểu rõ là cha đáng chê trách đến nhường nào; còn nếu như tất cả đều yên lành và nếu tình cờ lá thư này không bị hủy đi và rơi vào trong tay con, thì cha xin con hãy ngừng đọc ở nơi đây, đưa nó vào ngọn lửa và không còn dành cho nó một ý nghĩ nhỏ nhoi nào nữa.“Còn nếu như con tiếp tục đọc, thì đó là cha đã bị lột mặt nạ và bị đem ra khỏi nhà.

Trong trường hợp này hoặc trường hợp kia, cha không cần giấu giếm con điều khi cả.

Do đó con hãy coi mỗi từ trong những lời cha nói trong thư là những sự thật chân thành.

Ta xin thề như thế.“Con yêu quý, cha không phải là Trevor.

Khi còn trẻ, cha tên là James Armitage.

Giờ đây thì con hiểu cú sốc mà cha đã chịu cách đây vài tuần khi người bạn đồng song của con nói với cha về mấy chữ J.A.

Dưới cái tên Armitage, cha đã vào làm việc trong một ngân hàng tại London.

Dưới cái tên James Armitage, cha đã bị tuyên cáo có tội không tuân thủ luật lệ của đất nước, và bị kết án lưu đày chung thân.

Đừng có nghĩ quá xấu về cha.

Ta cần trả một món nợ danh dự nên đã biển thủ tiền bạc của ngân hàng.

Lúc đó, cha tin chắc là cha có thể bồi hoàn trước khi người ta phát hiện ra số tiền bị thiếu.

Nhưng người ta kiểm tra sổ quá sớm, nên đã làm lộ ra số tiền thiếu hụt.“Vụ đó xảy ra vào ngày sinh nhật thứ 33 của ta, cha bị xiềng như kẻ tội phạm cùng với 37 tên tù khổ sai khác trên con tàu Gloria Scott, sắp sửa lên đường sang châu Úc.Đó là vào năm 1855.

Cuộc chiến ở Crimée đang hồi sôi động.

Những con tàu cũ kỹ chở tù khổ sai đã được dùng làm tàu chở quân ngoài Hắc Hải.

Vì vậy, chính phủ buộc phải sử dụng những con tàu nhỏ bé hơn để đưa những người tù đi lưu đày nơi viễn xứ.

Tàu Gloria Scott trước là thương thuyền buôn trà với Trung Quốc, nó đã quá già nua.

Tàu có trọng tải 500 tấn.

Thêm vào 38 người đáng bị treo cổ, một đoàn thủy thủ 36 người, 18 người lính, một đại úy, 3 trung úy, một y sĩ, một cha tuyên úy và 4 bảo vệ.

Tóm lại nó chở một chuyến hàng trên 100 con người.“Những vách ngăn giữa các xà-lim nhốt tù không làm bằng gỗ sồi rắn chắc như trong các tàu dành riêng để chở tù: chúng mỏng và dễ gãy.

Người ngồi ở bên cạnh mé đằng sau cha, là một anh chàng còn trẻ, bộ mặt sáng láng, không để râu hàm, không cả râu má, anh ta có một cái mũi dài thon, cái đầu có dáng vô tư lự và khi bước đi, thân hình đu đưa.

Chắc chắn là anh ta cao không dưới 6 feet rưỡi[3]; thật kỳ lạ khi ở giữa mấy chục bộ mặt buồn bã và chán nản lại có một cái đầu biểu lộ sự quả quyết và nghị lực.“Cha hài lòng có anh ta ở bên cạnh và càng sung sướng hơn nữa khi, trong sự im lặng chán ngắt của đêm đen, cha nghe một tiếng thì thầm sát bên tai: “Đã khoét được một cái lỗ trong tấm ván ngăn cách hai xà-lim”.- Xin chào anh bạn - Anh ta nói - Tên anh là gì nhỉ? Tại sao lại ở đây?- James Armitage.

Còn anh là ai?- Tôi là Jack Prendergast - Anh ta bảo cha - Rồi ra anh sẽ kính trọng tên tôi.Cha sực nhớ đã nghe nói đến vụ án của anh ta, bởi vì vụ đó đã làm xôn xao khắp nước.

Đó là một người con nhà gia thế và có nhiều tài, nhưng anh ta mắc phải những thói quen tệ hại, và bằng một phương pháp lừa đảo tài tình, anh đã lột hết của cải của một số nhà buôn giàu có ở London.- A, a! Thế ra anh còn nhớ đến tôi đấy? - Anh ta hỏi cha một cách kiêu hãnh.- Nhớ rất rõ!- Thế thì anh còn nhớ một chi tiết kỳ lạ trong vụ án của tôi?- Chi tiết nào?- Tôi có gần 25 vạn, đúng thế không nào?- Đó là điều thiên hạ nói.- Nhưng người ta không lấy lại được một đồng xu nào hết, phải không?- Phải.- Vậy thì anh thử nghĩ xem, số tiền đó hiện đang ở đâu?- Tôi không biết.- Ở ngay giữa ngón tay trỏ và ngón tay cái tôi đây này - Anh ta kêu lên - Tôi có nhiều đồng bảng, hơn là số tóc trên đầu anh.

Và nếu như anh có tiền, và biết cách tiêu tiền thì anh có thể làm được bất cứ điều gì? Thế thì có thể nào một gã “làm được mọi chuyện” lại chịu kéo lê đôi ghệt của y trong cái hầm hôi thối của con tàu này chăng? Không đâu.

Một gã như thế, rất chăm lo cho chính hắn và cho những bạn bè của hắn.

Anh hãy bám sát riết lấy hắn đi và thề trên Kinh Thánh, anh sẽ không phải than phiền về hắn đâu.“Đó là cách nói của anh ta.

Thoạt đầu cha tin là những lời nói như thế không có nghĩa gì.

Nhưng một lát sau, khi anh ta đã thử thách ba và bắt cha hứa giữ im lặng với tất cả sự trang trọng có thể có, anh ta nói cho cha biết là đang có một âm mưu để chiếm lấy con tàu.

Một tá những phạm nhân đã chuẩn bị ngầm âm mưu đó từ trước khi lên tàu.

Prendergast là thủ lĩnh của nhóm đó.- Tôi có một người hợp tác - Anh ta bảo cha - Một gã dũng cảm hiếm có, trung thành như cái vòng đai đối với thùng tôn-nô vậy.

Và rất nhiều tiền.

Một tay nhà giàu.

Anh có biết nó đang ở đâu không? Chính là ông cha tuyên úy trên tàu này.

Anh ấy đã lên tàu với chiếc áo lễ đen và các giấy tờ hợp pháp.

Anh ấy có đủ tiền để mua đứt từ sống tàu cho tới cái đỉnh cột buồm.

Đoàn thủy thủ tận tụy với anh ấy cả xác lẫn hồn.

Anh ấy đã trả tiền mặt trước cho họ trước khi họ ký giấy cam kết.

Có hai tay bảo vệ, thêm Mereer, phó thuyền trưởng.

Anh ấy hứa là sẽ mua luôn thuyền trưởng.- Thế thì chúng ta phải làm gì? - Ba hỏi.- Chúng ta sẽ cho một vài tên trong số bọn lính một vài tấm áo đỏ hơn thứ áo mà thợ may quân phục đã cấp phát cho họ...- Nhưng họ có vũ khí mà?- Thì mỗi đứa chúng ta cũng có một cặp súng lục.

Nếu chúng ta không cướp được tàu này, thì chúng ta phải trở lại trường làng thôi.

Đêm nay anh sẽ nói với người bạn của anh ở phía bên kia và tìm hiểu xem nó đáng được tin cậy hay không.“Người bị nhốt bên cạnh cha là một chàng trai bị kết tội giả mạo.

Anh ta tên là Evans, cũng sẵn sàng tham dự vào cuộc nổi loạn.

Khi chưa ra khỏi mũi Nam nước Anh, trong tàu chỉ còn có hai người tù không hay biết cái âm mưu cướp tàu.

Một gã nhu nhược nên bọn cha không dám kêu gọi, gã kia bị mắc bệnh.Trong đoàn thủy thủy có năm tên gia nhập vào chuyến phiêu lưu này.

Ông cha tuyên-úy-giả qua lại các xà-lim để khích lệ bọn ta, ông ta đeo một cái bao đen được gọi là “bao chứa những quyển sách đạo”, ông ta thường lui tới lui ra, nên sang ngày thứ ba, bọn ba đã có một cái giũa, một cặp súng lục, một cân thuốc súng và hai chục đồng tiền vàng.

Tất cả được bó chặt, giấu dưới gầm giường.

Hai trong số những tay bảo vệ nhận lệnh của Prendergast, viên trung úy, phó thuyền trưởng là cánh tay phải của anh ta.

Những người chống lại: viên đại úy, hai viên phó thuyền trưởng khác, hai người bảo vệ, trung úy Martin cùng với 18 người lính dưới quyền của ông ta, thêm vào ông y sĩ.

Tuy nhiên, bọn ta đã quyết định không sao lãng bất cứ một sự phòng ngừa nào và tiến hành cuộc tấn công bất ngờ, vào ban đêm; nhưng rồi nó lại xảy ra sớm hơn dự liệu.“Một buổi tối, gần ba tuần sau ngày lên đường, viên y sĩ đi thăm một trong những tù nhân bị bệnh.

Vừa bàn tay xuống dưới ghế nằm của người bệnh, ông nhận ra hình dáng khẩu súng lục.

Nếu ông ta lặng thinh và lên báo cáo thì vụ âm mưu sẽ bị khám phá ra nhưng ông ta thốt lên một tiếng kêu ngạc nhiên và mặt mày tái mét.

Thân chủ của ông ta đoán ra ngay cái mà ông ta đã phát hiện.

Y túm lấy ông, nhét giẻ vào miệng ông và trói gô ông bên dưới ghế nằm.

Trước đó, viên y sĩ đã mở cánh cửa dẫn lên boong tàu, vì vậy tất cả tù nhân hăm hở vượt qua cửa đó.

Hai lính canh bị hạ, viên hạ sĩ đang chạy tới xem có chuyện gì đã xảy ra cũng bị hạ.

Ở lối vào các ca-bin, có hai người lính bị giết trong lúc đang gắn lưỡi lê lên trên đầu súng.

Bọn ta chạy vội vào trong ca-bin của thuyền trưởng nhưng lúc bọn ba đẩy cánh cửa ra, thì đã thấy ông ta gục đầu trên tấm bản đồ Đại Tây Dương trên mặt bàn, còn ông cha tuyên úy thì đứng ngay bên cạnh, khẩu súng lục trong tay hãy còn bốc khói.

Hai viên trung úy bị toán thủy thủ bắt giữ.

Tất cả đã giải quyết xong.“Ca-bin hạng sang ở sát hai bên ca-bin của đại uý; bọn ta ùa vào đó ngồi xệp xuống trên những ghế dài bọc nệm, đua nhau nói cùng một lượt.

Wilson, ông cha tuyên úy giả, đập vỡ một cái rương, để moi ra một chai rượu vang, đập bể cổ chai và rót đầy các cốc không chân.

Vào lúc bọn ba nâng cốc lên để cụng ly, một loạt súng nổ vang, cả ca-bin tràn ngập khói đến mức ba không còn trông thấy được phía bên kia của cái bàn.

Khi khói đã tan, Wilson và 8 người tù khổ sai lăn lộn trên mặt bàn.

Bọn ta bị quang cảnh làm cho tê liệt, và sẽ đầu hàng nếu như Prendergast không có ở đó.

Hắn rống lên như một con bò mộng, rồi nhảy xổ ra khỏi cửa cùng với tất cả những người sống sót ùa theo sau.

Trực diện với bọn ba, mé đuôi tàu có viên trung úy và 10 người lính.

Những khung gắn kính phía trên cái bàn trong ca-bin đã được hé mở ra và họ đã bắn qua khe hở.

Trước khi họ kịp nạp đạn thì bọn ta đã nhào lên.

Họ kháng cự kịch liệt nhưng số quân ít hơn.

Trong năm phút, tất cả đều hoàn tất.

Prendegast vùng vẫy như một con quỷ: y gom những người lính lại rồi quẳng họ xuống biển, chẳng cần biết họ đã chết hay còn sống.

Một trung sĩ bị thương vẫn cố bơi một hồi lâu, cho tới khi một người trong bọn ta mủi lòng thương hại, nhắm bắn một phát vào sọ.

Khi cuộc chiến kết thúc, kẻ thù của bọn ta chỉ còn lại có năm người, hai người bảo vệ, hai viên trung úy và ông y sĩ.“Thế là nổ ra cuộc tranh cãi lớn.

Rất nhiều người hài lòng vì đã giành lại được tự do; với họ thế là đủ; họ không muốn giết thêm người.

Tám người trong bọn ta là 3 thủy thủ và 5 tù khổ sai, tỏ ý không muốn dự vào cuộc tàn sát sắp diễn ra.

Nhưng không thể làm lung lay quyết tâm của Prendegast và của những người cùng chia xẻ ý kiến với anh ta.

Phe anh ta quả quyết rằng cơ may duy nhất để bảo đảm an toàn là phải nhổ cỏ tận gốc rễ và rằng anh ta sẽ không để cho một cái lưỡi còn sống có khả năng làm chứng chống lại bọn ba.

Chỉ thiếu chút nữa là “nhóm tám người” cũng chịu chung với kẻ bị bắt giữ, nhưng sau chót anh ta bảo nhóm tám người hãy lấy một cái xuồng mà bỏ đi.

Nhóm của cha đồng ý vì đã chán ngán cái cảnh tượng quá tàn bạo đó.

Họ phát cho mỗi người trong bọn ta những bộ quần áo của thủy thủ, một thùng nước, một két thịt bò muối, một két bánh bích-quy và một cái la bàn.

Prendegast dẫn nhóm tám người đến trước một tấm bản đồ, dặn dò rằng hãy nhận mình là những thủy thủ bị trôi dạt vì con tàu bị đắm ở vị trí 15 độ vĩ Bắc và 25độ kinh Tây.

Xong anh ta cắt dây buộc chiếc xuồng và để cho nó trôi theo dòng nước...“Con thân yêu của ta, giờ đây ta sắp kể tới cái phần gây ngạc nhiên hơn cả trong câu chuyện.

Trong cuộc nổi loạn, các thủy thủ đã kéo thấp cái trục căng buồm mũi.

Khi bọn ba đã rời xa con tàu thì họ lại dựng nó lên để đón một cơn gió đông bắc nhẹ.

Chiếc xuồng của tám người nhì nhằng vượt qua những đợt sóng dài nhẹ.

Evans và cha - vốn là những người có học thức hơn cả bọn - ngồi ở đằng sau tàu để quyết định hướng đi.

Sau chót, vì gió bắc thổi nhiều hơn, Evans quyết định đi về hướng Sierra Leone.

Bất thình lình, trong lúc ngó về con tàu đó, ba thấy một cụm khói đen bốc lên cuồn cuộn, khói giăng ra tựa như một cái cây khổng lồ.

Vài giây sau đó, một tiếng nổ long trời.

Khi khói đã bị gió mùa đi, ba không còn thấy dấu vết của con tàu Gloria Scott đâu nữa.

Ngay tức khắc, nhóm 8 người chuyển hướng và chèo cật lực tới nơi mà một làn khói đen hãy còn bảng lảng trên mặt nước.“Phải mất một tiếng đồng hồ, bọn cha mới tới được chỗ đó.

Những mảnh vụn của một cái ca-nô, những mảnh thùng và những thanh gỗ dài nhấp nhô trên sóng.

Không tìm ra được một dấu hiệu nào của sự sống, bọn cha vừa quay xuồng lại thì chợt nghe thấy có tiếng kêu cứu: cách xa một quãng, trên một miếng ván, có một người nằm thẳng cẳng.

Bọn ba kéo người đó lên thuyền.

Đó là một thủy thủ trẻ, tên là Hudson: hắn bị bỏng, và kiệt sức đến mức phải đợi đến sáng hôm sau, hắn mới đủ sức thuật lại các sự việc đã xảy ra.- Sau khi các ông bỏ đi rồi, Prendergast ra lệnh hành hình 5 tù nhân còn sống sót: Hai người bảo vệ bị hạ sát và liệng xuống biển.

Rồi đến lượt viên trung úy thứ ba.

Sau đó, Prendergast đi xuống dưới tàu và tự tay mình cắt cổ họng ông y sĩ.

Chỉ còn lại có viên trung úy thứ nhất vẫn là người gan dạ và cương quyết.

Khi ông ta thấy Prendergast tiến lại gần, trong tay có con dao đẫm máu và ông ta tự gỡ dây trói ra (ông ta nới lỏng được từ trước) và nhảy từ trên boong xuống khoang hầm sau.

Một tá những tù khổ sai có trang bị súng lục tục xuống tìm bắt ông ta.

Chúng thấy ông đang ngồi bên một thùng thuốc súng mở sẵn, trong tay cầm một bao diêmThùng đó là một trong số 100 thùng thuốc súng mà con tầu chở theo.

Ông ta thề là sẽ cho nổ tung tất cả, nếu ông bị hành hạ, thế rồi, vài phút sau, con tầu bị nổ.

Tôi nghĩ là thùng thuốc súng bị nổ là do một phát súng bắn trượt, hơn là do que diêm của ông trung úy.

Nhưng dù cho nguyên cớ là gì đi nữa, tầu Gloria Scott đã bị triệt hạ, cũng như cái tên vô lại đã nắm quyền chỉ huy con tàu.“Con thân yêu, đó là câu chuyện về cái vụ khủng khiếp, trong dó ba có tham gia.

Ngày hôm sau, nhóm 9 người được một con thuyền hai cột buồm nhận ra.

Lúc đó thuyền đang trên đường đi sang châu Úc và viên thuyền trưởng đã tin rằng nhóm của cha là những người còn sống sót khi một con tàu chở khách đã bị đắm.

Sau một chuyến đi an toàn, con tàu hào hiệp đó đổ bọn ba lên cảng Sydney là nơi Evans và ba thay tên đổi họ và cùng nhau đi tới những vùng đất có vàng, chen lấn trong đám dân tứ chiếng từ thập phương kéo tới nơi đó.

Bọn ta đã vĩnh viễn từ bỏ căn cước đầu tiên của đời mình.“Cha không cần thuật lại phần tiếp theo.

Cha đã làm giàu, đã đi đây đi đó rồi lại trở về nước Anh như những nhà thực dân giàu có về tậu đất đai ở quê nhà.

Trong hơn 20 năm, cha đã sống một cuộc đời yên bình và hữu ích với hy vọng là quá khứ đã hoàn toàn bị chôn vùi.

Con hãy hình dung ra điều mà cha cảm nhận khi người thủy thủ vừa chợt hiện ra là cha nhận được ngay tức khắc đó là Hudson.

Cha không biết nhờ đâu mà hắn tìm ra cha, hắn quyết tâm lợi dụng sự sợ hãi của cha.

Giờ thì con đã hiểu trong một chừng mực nào đó, con sẽ thông cảm với nỗi khiếp sợ cứ mãi ở trong cha, kể từ khi hắn rời khỏi nhà ta với những lời đe dọa để tìm tới bên nạn nhân khác của hắn”.Ở phía dưới lá thư có mấy hàng chữ run rẩy:“Beddoes đã cho ba biết bằng mật mã rằng H.

đã tiết lộ tất cả.

Đức Chúa nhân từ, xin Người hãy thương xót linh hồn chúng con?”.- Watson thân mến, đó là thiên truyện kể mà tôi đã đọc cho anh bạn Victor nghe trong đêm hôm ấy.

Anh Victor tan nát cõi lòng, bỏ sang vùng Terai để trồng chè, ở đó anh rất thành công.

Còn về gã thủy thủ và về Beddoes, từ đó tôi chẳng được tin tức gì về họ.

Cả hai biến mất hoàn toàn.

Không có một cáo buộc nào gửi đến cảnh sát.

Hudson có thể lẩn tránh đâu đó vì cảnh sát không tin vào cáo buộc của hắn đối với Beddoes.

Tuy nhiên, tôi tin rằng, bởi bước đường cùng, có thể Beddoes đã khử Hudson và sau đó đã lẩn trốn ra nước ngoài.

Với số tài sản kếch sù của ông ta, việc đó không có gì gọi là quá khó.Đó chính là những nét chính của trường hợp này, và nếu chúng có ích cho những ghi chép của anh, thì tôi chắc chắn rằng chúng sẽ rất thích hợpHết---[1] Nguyên văn: “The supply of game for London is going steadily up.Head-keeper Hudson, we believe, has been now told to receive all orders for fly-paper and for preservation of your hen-pheasants life”.[2] “The game is up.

Hudson has told all.

Fly for your life”.[3] Khoảng 2 m..