"Ôn cố tri tân mà mẹ, người ta ngày nào cũng học, con mà không học là bị tụt lại ngay." Lưu Chính thắc mắc: “Mẹ, hôm qua mẹ chả bảo con là người lớn rồi, trong người nên có chút tiền phòng thân sao?"
Con có bảo con định đi học ở chỗ huyện lệnh đâu cơ chứ!
Người phụ nữ cười gượng gạo: "Con à..." Chồng bà bỗng ngắt lời: "Bà cứ đưa cho con ít tiền đi, nó đâu còn là trẻ con nữa, không tiêu hoang đâu mà sợ."
"Được... được rồi."
Lúc đi mua giấy, Lưu Chính gặp cụ Chu tú tài. Cụ đến đưa sách chép thuê, tiện thể mua ít giấy.
Thấy cậu, cụ hỏi: "Ồ, chẳng phải con nhà họ Lưu đây sao? Sao lại đi mua giấy? Định đi học ở trường tư thục nào à?"
"Chào cụ Chu ạ, trước đây cháu học y ở thư viện của Khổng sơn trưởng."
Cụ Chu tú tài nhướng mày: "Thư viện? Ta nghe nói cô ta xây mấy cái nhà nhận đệ t.ử dạy nghề, thế mà cũng dám tự xưng là thư viện sao?"
"Thư viện chúng cháu tên đầy đủ là Trường Tiểu học trực thuộc Đại học Y khoa Hứa quận, sơn trưởng có giấy phép của triều đình đấy ạ." Thầy Dương bảo, thư viện có giấy phép của quan phủ, bọn cậu học xong cũng được coi là xuất thân văn sĩ đàng hoàng.
Mọi người không hiểu lắm thế nào là xuất thân văn sĩ, thầy Dương giải thích là có thể đi thi lấy công danh, còn giảng giải quy trình thi cử cho bọn cậu nghe.
Mọi người nghe xong choáng váng, hóa ra thi lấy công danh lại rắc rối thế, còn cần người bảo lãnh, phải học ở trường tư thục hoặc thư viện, dù tự học ở nhà thì ít nhất cũng phải ghi danh ở trường.
Thầy Dương bảo, làm vậy là để chứng minh người dự thi thực sự có người dạy dỗ chữ nghĩa, chứ không phải ai muốn thi là thi.
Cụ Chu tú tài không khỏi ngạc nhiên, đứa trẻ này tuổi còn nhỏ mà hiểu biết cũng không ít.
Thấy cậu dốc hết tiền trong túi ra mua giấy, cụ lại hỏi: "Học y mà cũng cần mua nhiều giấy thế sao?"
"Lần này chúng cháu được nghỉ gần ba tháng, chỗ này còn chưa đủ dùng đâu ạ, ít hôm nữa cháu lại ra mua tiếp."
Cụ Chu tú tài càng thêm kinh ngạc: "Cháu mua nhiều giấy thế làm gì? Chép sách thuốc à?"
"Chép thơ cổ, bài văn, luyện chữ, làm toán... Tóm lại ba tháng này không thể lãng phí được." Lưu Chính nhớ lại câu cửa miệng của Chu phu tử: “Việc học như con thuyền đi ngược nước, không tiến ắt lùi, một ngày cũng không được lơ là."
Cụ Chu tú tài:???
Lúc này trong đầu cụ toàn là dấu chấm hỏi to đùng.
Một thằng bé học nghề thuốc mà nói ra được những lời này sao?
Chép thơ cổ, bài văn, luyện chữ, làm toán... Thế này mà gọi là học y à?
Cụ Chu tú tài im lặng hồi lâu, cuối cùng ôm chồng giấy vừa mua rời đi.
Lưu Chính cầm giấy về nhà, hoàn toàn không để ý đến ánh mắt xót xa của mẹ.
Vừa nãy cậu nhớ tới Chu phu tử. Chu phu t.ử tuy hung dữ nhất nhưng lúc nào cũng nhắc nhở học trò. Có lúc mọi người cũng lười biếng, Chu phu t.ử sẽ mắng cho một trận tơi bời.
'Các trò ngày ngày được ăn ngon mặc đẹp chẳng phải lo nghĩ gì, thế mà không chịu học cho t.ử tế, cơm ăn uổng phí cả!'
'Kẻ nào còn dám lười biếng thì cút về nhà ngay!'
Lưu Chính nhanh chóng hạ quyết tâm, cậu phải đi hỏi ý kiến Chu phu tử. Thầy là tú tài, người có công danh, chắc chắn biết lựa chọn thế nào là tốt hơn.
Nhưng nhà Chu phu t.ử ở trấn bên, đi về trong ngày e là không kịp.
Sau khi nói rõ với cha mẹ, bất chấp ánh mắt lo lắng của hai người, Lưu Chính ra hỏi thăm xem trong trấn có ai đi sang trấn Đại Trạch không. Tìm được xe đi nhờ, cậu trả cho người ta năm đồng tiền là được đi cùng, còn hẹn ngày mai đi nhờ xe về, trả thêm năm đồng nữa.
Tất nhiên, cậu cũng không quên mang theo sách vở của mình.
Hỏi thăm người trong trấn, cậu tìm đến nhà Chu phu tử.
Chu tú tài thấy cậu đến thì rất ngạc nhiên và vui mừng, vội gọi cậu vào nhà, giới thiệu với vợ: "Đây là học trò của ta ở thư viện, bình thường học hành rất chăm chỉ, kỳ thi cuối năm vừa rồi trò ấy đứng thứ ba đấy."
"Học trò bái kiến sư nương." Lưu Chính hành lễ.
"Không cần đa lễ, mau ngồi đi con. Nhìn là biết đứa trẻ ngoan rồi, để ta đi rót trà cho con."
"Làm phiền sư nương rồi ạ. Đệ t.ử có chỗ bài vở không hiểu, đặc biệt đến hỏi Chu phu tử."
Chu tú tài bèn dẫn cậu vào thư phòng nói chuyện.
"Con tìm ta có việc gì?"
Chu tú tài biết cậu chắc chắn không phải vì bài vở mà đến tìm ông. Nếu có chỗ không hiểu, cậu tìm Khổng sơn trưởng chẳng phải tiện hơn sao, tội gì lặn lội đường xa đến tận đây? Chắc chắn là chuyện không tiện hỏi Khổng sơn trưởng.
Lưu Chính kể lại chuyện gặp huyện lệnh đại nhân.
Sau đó hỏi: "Chu phu tử, thầy thấy con nên làm thế nào? Có nên đến trường tư thục nhà huyện lệnh học không ạ?"
Sắc mặt Chu tú tài thay đổi, cảm xúc khó tả khiến Lưu Chính cũng cảm thấy bất an.
"Thầy... con có chỗ nào làm không đúng ạ?"
"Chuyện này, con đã hỏi qua Khổng sơn trưởng chưa?"
"Con... con đến tìm cô Khổng hỏi bài, sau đó..." Cậu thuật lại cuộc đối thoại với cô Khổng.
Chu tú tài thở phào nhẹ nhõm.
"Xem ra Khổng sơn trưởng không giận con, con vẫn có thể quay lại thư viện học tiếp."
Lưu Chính ngẩn người: "Thầy thấy con nên về thư viện học ạ? Nhưng mà... bên huyện lệnh đại nhân..."
Đúng lúc này, sư nương bưng trà vào. Cậu đứng dậy cung kính đón lấy: "Đa tạ sư nương." Rồi dõi mắt nhìn sư nương đi ra, đợi cửa phòng đóng lại mới ngồi xuống.
Trong lòng Chu tú tài vô cùng phức tạp. Ông nhìn sự thay đổi như lột xác của lũ trẻ này, nhưng chúng vẫn còn quá ngây thơ, không biết mình đang trải qua điều gì.
Cuộc sống hàng ngày của chúng được sắp xếp quá kín, đến nỗi chúng chẳng có cơ hội dừng lại suy nghĩ, càng không có cơ hội nhìn xem người khác đi học như thế nào.
Nhưng dù sao cũng là học trò do ông dạy dỗ, đạo lý trong chuyện này ông chỉ cần nói là chúng sẽ hiểu ngay. Chỉ là có những chuyện, đối với một đứa trẻ thì quá tàn nhẫn.
Chu tú tài uống ngụm trà: "Nếu muốn thi lấy công danh, tất nhiên đến chỗ huyện lệnh học sẽ tốt hơn. Không chỉ vì thầy giáo ở đó giỏi, mà còn có thể kết giao quan hệ. Qua lại với những người đó, sau này nếu con bước vào quan trường sẽ là trợ lực lớn."
Không đợi Lưu Chính hỏi, ông nhìn thẳng vào đứa trẻ: "Tuy nhiên, học ở trường tư thục tốn kém lắm. Nhà con có bao nhiêu ruộng đất, buôn bán thế nào, có đủ cho con đi học không?"
Khoảnh khắc này, Lưu Chính như bị dội một gáo nước lạnh từ đầu đến chân. Trái tim đang nóng rực thình thịch đập bỗng chốc lụi tàn.
Cậu chợt nhớ đến sự im lặng của cha mẹ hai ngày nay;
Ngọn đèn dầu tắt sớm vào ban đêm;
Và bát cháo loãng hơn vào buổi sáng.
Nhà cậu không có ruộng đất, càng không có cửa hàng buôn bán. Cha cậu là người bán hàng rong đi khắp các làng quê, thường đi mười ngày nửa tháng mới về.
Nhưng mỗi lần cậu được nghỉ về nhà, cha đều ở nhà, mẹ sẽ nấu một nồi thịt, có khi thêm chút đồ khô cha thu mua được dưới quê.
Nếu không vào thư viện, thực ra cậu không có tiền đi học.
Chu tú tài đợi cậu bình tĩnh lại một chút mới nhẹ nhàng nói: "Ta đã nói với các con từ lâu rồi, bút mực giấy nghiên đắt đỏ lắm, những đứa trẻ như các con bình thường không có cơ hội chạm vào đâu."
,
💬 Bình luận chương