Sáng thứ Hai, Ứng Tiếu vẫn tỉnh giấc lúc bảy giờ. Cô định đánh răng rửa mặt thì sực nhớ ra mình đã chuyển nhà rồi, thế là lại chui tọt vào chăn ấm nệm êm, nằm ườn lướt điện thoại thêm 45 phút nữa. Đọc sạch sành sanh các hot search trên mạng, rồi lại mở app "Văn Học Thành" cày nốt mấy chương truyện các tác giả vừa cập nhật đêm qua.

Xong xuôi, Ứng Tiếu mới đủng đỉnh sửa soạn ra khỏi nhà. Đi bộ chừng hai ba phút là đến cổng sau bệnh viện, thong thả rảo bước thêm bảy tám phút nữa là tới tòa nhà khu phòng khám. Tổng cộng thời gian đi làm chỉ vỏn vẹn hơn chục phút, trong lòng cô vui như nở hoa.

Hóa ra nhà gần chỗ làm lại sướng đến thế này...

Mục Tế Sinh đúng là biết cách hưởng thụ cuộc sống...

Ứng Tiếu bước vào phòng làm việc với tinh thần sảng khoái, hăng hái bắt đầu một ngày khám bệnh.

Bệnh nhân đầu tiên mắc hội chứng buồng trứng đa nang - nguyên nhân gây hiếm muộn phổ biến nhất ở nữ giới. Người bình thường mỗi chu kỳ rụng khoảng 20 nang trứng cơ bản, nhưng Ứng Tiếu vừa siêu âm cho bệnh nhân này thì thấy có tới 40 nang. Vì số lượng nang trứng quá nhiều nên lượng hormone trong cơ thể không đủ đáp ứng, dẫn đến việc rất có thể chẳng có nang nào phát triển trưởng thành được trong mỗi chu kỳ. Hơn nữa, cô gái này lại thuộc tuýp "đa nang thể béo" điển hình, cân nặng cũng ở mức khá báo động.

Ứng Tiếu buộc cao mái tóc đuôi ngựa, cất lời: "Sau khi điều hòa lại hormone, chúng ta sẽ tiến hành bơm t*nh tr*ng vào buồng t* c*ng (IUI) ba lần, kết hợp dùng thêm thuốc kích trứng. Ừm... chúng ta sẽ không dùng Clomiphene mà dùng Letrozole nhé. Đối với người bình thường, Clomiphene thường k*ch th*ch rụng từ 5 nang trứng trở lên, rất dễ dẫn đến đa thai. Còn Letrozole thì liều thấp sẽ kích rụng một nang, liều cao kích rụng hai nang, dễ kiểm soát hơn. Hơn nữa, Letrozole là loại thuốc kích trứng nhẹ nhàng nhất, ít tác dụng phụ. Nó sẽ k*ch th*ch cơ thể em tự tiết ra nhiều hormone hơn." Trước đây giới y khoa thường dùng Clomiphene, nhưng hiện nay xu hướng đang nghiêng về các loại thuốc mới.

Cô gái hỏi: "Vậy loại nào tỷ lệ thành công cao hơn ạ?"

"Với đa nang thì Letrozole vẫn tốt hơn." Ứng Tiếu vốn chăm đọc các bài báo nghiên cứu khoa học để liên tục cập nhật phác đồ điều trị. Nhớ lại trong hồ sơ ghi bệnh nhân này có bằng thạc sĩ, cô bèn giải thích cặn kẽ hơn: "Chị vừa đọc một nghiên cứu, với bệnh nhân đa nang, sau năm chu kỳ, tỷ lệ sinh sống khi dùng Letrozole là 28%, trong khi loại kia chỉ là 19%. Đặc biệt với những người thừa cân thì sự khác biệt càng rõ rệt. Nếu chỉ số BMI lớn hơn 30, tỷ lệ là 20% so với 10%; còn nếu BMI dưới 30 thì cả hai loại đều đạt 30%."

Cô dừng một chút rồi nhấn mạnh: "Vì vậy, việc đầu tiên em cần làm là giảm cân, giảm được bao nhiêu tốt bấy nhiêu, cố gắng kéo BMI xuống dưới 30 nhé."

"Vâng vâng..."

"Tiếp theo, ngày thứ hai của chu kỳ kinh nguyệt em đến siêu âm. Nếu mọi thứ ổn định, ngày thứ ba bắt đầu uống thuốc, uống liên tục năm ngày. Ngày thứ 12 lại đến siêu âm để trứng sắp rụng, tối hôm trước em sẽ tiêm thuốc rụng trứng. Đến ngày rụng trứng, chồng em sẽ đến lấy t*nh tr*ng lúc 9 giờ sáng. Tụi chị sẽ tiến hành 'lọc rửa', loại bỏ những tinh binh yếu kém để lấy được chất lượng t*nh tr*ng tốt nhất. Còn em thì buổi trưa đến làm IUI. Bác sĩ sẽ dùng một ống thông mềm đưa bơm thẳng t*nh tr*ng vào buồng t* c*ng. Sau đó em nằm nghỉ tại chỗ khoảng 15 phút là xong."

"Dạ vâng..." Cô gái hơi ngập ngừng, "Nhưng nhỡ ba lần đều không thành công thì sao ạ?"

"Vậy thì có lẽ phải chuyển sang làm thụ tinh trong ống nghiệm ." Ứng Tiếu trấn an, "Yên tâm đi, hai vợ chồng em kiểu gì cũng sẽ có con thôi. IVF khá phù hợp với bệnh nhân đa nang, vì mỗi lần chọc hút có thể lấy được hàng chục nang trứng trưởng thành, khối người thèm muốn còn không được đấy." Khác với các chuyên khoa khác, bác sĩ ở Trung tâm Hỗ trợ sinh sản thường xuyên phải làm công tác tư tưởng, truyền thêm niềm tin và hy vọng cho bệnh nhân.

"Tuy nhiên." Ứng Tiếu chuyển giọng nghiêm túc, "Hội chứng buồng trứng đa nang là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến biến chứng nguy hiểm nhất của IVF, hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS). Thông thường, càng nhiều nang trứng thì nguy cơ OHSS càng nghiêm trọng." Đây là biến chứng do dùng thuốc kích trứng, đồng thời cũng là tác dụng phụ đáng lo ngại nhất của IVF, bên cạnh hai rủi ro khác là mang đa thai và thai ngoài t* c*ng.

"Nó... nó sẽ gây ra hậu quả gì ạ..."

"Mức độ nhẹ thì chỉ buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy... Mức độ trung bình thì có thể bị tràn dịch màng bụng. Nặng hơn nữa là tràn dịch màng bụng, màng phổi lượng lớn, và rủi ro tồi tệ nhất là tử vong." Thấy cô gái tái mặt, Ứng Tiếu vội vã an ủi: "Nhưng mà trường hợp tử vong cực kỳ hiếm gặp. Theo y văn thống kê, tỷ lệ mắc độ nhẹ là khoảng 20%-33%, trung bình là 2%-6%, nặng là 0,1%-0,2%, tỷ lệ tử vong chỉ từ 1/10.000 đến 3/10.000. Dạo gần đây ở Âu Mỹ, tỷ lệ từ trung bình đến nặng chỉ loanh quanh mức 1%, trong đó có 0,3% phải nhập viện điều trị. Còn ở Bệnh viện số 3 Vân Kinh, chưa từng có ca nào tử vong vì chọc hút trứng cả. Chúng tôi sẽ siêu âm thấy có dấu hiệu bất thường, đồng thời cũng sẽ dùng thuốc dự phòng và điều trị nếu OHSS xảy ra." Trung Quốc cũng giống như Mỹ, nếu tình trạng bệnh nhân ổn định sẽ dùng phác đồ "kích trứng mạnh". Trong khi đó ở Nhật Bản lại chuộng phác đồ "kích trứng nhẹ", mỗi chu kỳ chỉ kích rụng hai ba nang, thậm chí chỉ chọc hút duy nhất một nang rụng tự nhiên.

"Em hiểu rồi ạ..."

Bệnh nhân đầu tiên rời đi, bệnh nhân thứ hai bước vào.

Tên cô gái là Thạch Ngọc.

Một cái tên rất hay và ý nghĩa.

Chữ "Thạch" (đá) cứng cỏi làm họ, ghép với chữ "Ngọc" (ngọc ngà) thanh tao làm tên, dường như chất chứa biết bao kỳ vọng lớn lao của bậc làm cha làm mẹ.

Cô gái đã thả để có bầu tự nhiên được một năm nay.

Ứng Tiếu xem lướt qua tờ kết quả siêu âm.

Ờm... cái này...

Cô ngước mắt lên, nói: "Thạch Ngọc đúng không, em phải làm phẫu thuật rồi. U nang socola (u nang lạc nội mạc t* c*ng) của em khá nghiêm trọng đấy. Phẫu thuật sẽ chuyển sang khoa Phụ sản thực hiện."

Vừa nghe xong, mẹ của Thạch Ngọc đứng bên cạnh đã nhặng xị lên: "Socola gì cơ?"

Đa phần bệnh nhân đến Trung tâm sinh sản là hai vợ chồng đi cùng nhau, nhưng cũng không hiếm cảnh mẹ tháp tùng con gái đi khám. Còn chuyện bố đưa con trai đến khám hiếm muộn thì Ứng Tiếu hầu như chưa từng thấy.

"Là u nang socola ạ." Ứng Tiếu giải thích, một tay nắm lại làm mô hình niêm mạc t* c*ng, tay kia mở ra làm ống dẫn trứng: "Nói nôm na là trong kỳ kinh nguyệt, lớp niêm mạc t* c*ng không bong tróc và thoát ra ngoài qua đường *m đ** như bình thường, mà lại đi lạc vào buồng trứng. Vì không có đường thoát, các mảnh niêm mạc và máu kinh ứ đọng lại trong buồng trứng, tích tụ dần tạo thành khối u nang. Khối u của em ấy khá to rồi, cái lớn nhất đường kính lên tới 8cm. Nếu u còn nhỏ thì có thể điều trị bảo tồn, ưu tiên cho việc mang thai trước. Nhưng to thế này thì nguy cơ vỡ u nang có thể xảy ra bất cứ lúc nào, phải phẫu thuật cắt bỏ ngay lập tức."

"Hứ!" Mẹ Thạch Ngọc lập tức quay sang nhiếc móc con gái xơi xơi: "Đã bảo đừng có thức khuya rồi! Suốt ngày cắm mặt vào cái điện thoại cơ! Lại còn dặn không được ăn đồ cay nóng, bảo ăn thanh đạm thôi mà cứ chứng nào tật nấy!"

Thạch Ngọc chỉ biết cúi gằm mặt chịu trận.

"Không phải nguyên nhân đó đâu ạ." Gặp phải kiểu phụ huynh này, Ứng Tiếu lập tức tỏ thái độ cứng rắn. Cô vừa gõ máy tính thoăn thoắt vừa nói: "Nguyên nhân gây u nang socola hiện nay vẫn chưa được xác định rõ ràng. Em ấy đã bệnh tật thế này rồi, bác còn nỡ trách móc em ấy sao?" Thường thì những người nhà kiểu này cứ thấy bác sĩ căng lên là sẽ tự động tém lại ngay.

Thiệt tình, làm cho người bệnh nảy sinh tâm lý tự trách móc, dằn vặt bản thân vì căn bệnh của mình thì có ích lợi gì cơ chứ?

Mẹ Thạch Ngọc: "..."

"Thêm một điều nữa nhé." Ứng Tiếu quay sang nhìn bệnh nhân, "Sau phẫu thuật em phải nhanh chóng thả để có bầu ngay đi. U nang socola rất dễ tái phát, khối u càng lớn, tuổi càng trẻ thì tỷ lệ tái phát càng cao, tốc độ tái phát càng nhanh. Tình trạng của em hiện tại khá nguy hiểm đấy. Nếu để tái phát, khả năng thụ thai tự nhiên sẽ càng ngày càng giảm, đến lúc đó bắt buộc phải làm IVF, mà IVF thì ít nhiều cũng có tác động đến cơ thể. Hơn nữa, bản thân việc mang thai cũng chính là một cách để giảm tỷ lệ tái phát và nguy cơ vỡ u nang." Ứng Tiếu lại đưa nắm đấm lên mô phỏng: "Khi em mang thai, chu kỳ kinh nguyệt sẽ tạm dừng, niêm mạc t* c*ng không bong tróc nữa, tự nhiên sẽ không có máu kinh đi lạc đi đâu cả. Sau một thời gian được nghỉ ngơi, buồng trứng có thể sẽ tự phục hồi."

Thạch Ngọc vẫn cúi gằm mặt, dưới sự áp bức của người mẹ gia trưởng, cô gái dường như chẳng có chút chính kiến nào cho bản thân.

"Nhanh chóng có bầu á?" Mẹ Thạch Ngọc nhẩm tính trong đầu, sắc mặt bỗng chốc đanh lại, kiên quyết gạt đi: "Không được! Bây giờ mà thả thì năm sau đẻ con tuổi Mùi à!"

Đầu Ứng Tiếu đầy rẫy dấu chấm hỏi, cô ngước lên nhìn bà mẹ kỳ quái kia.

Mẹ Thạch Ngọc thao thao bất tuyệt: "Con gái tuổi Mùi số khổ lắm, lận đận cả đời! Bác sĩ chưa nghe câu 'Mười người tuổi Mùi thì chín người không toàn vẹn' bao giờ à?"

"Thời đại nào rồi mà bác còn mê tín ba cái thứ vớ vẩn đó?" Ứng Tiếu tiếp tục gõ máy tính, "Hơn nữa, người ta kiêng đẻ năm Mùi thì bác đẻ năm Mùi lại càng tốt, sau này cháu nó thi cấp ba, thi đại học sẽ ít phải cạnh tranh hơn, cái lợi nhãn tiền rành rành ra đấy."

Tính từ lúc lập quốc đến nay, biểu đồ tỷ lệ sinh ở Vân Kinh có bốn đợt chạm đáy, tất cả đều rơi vào các năm Mùi.

"Con cháu nhà này chắc chắn phải xuất sắc, sợ gì dăm ba cái cạnh tranh." Mẹ Thạch Ngọc vênh mặt lên tự hào hệt như một con thiên nga trắng.

Ứng Tiếu: "..."

Ứng Tiếu lướt nhìn bà mẹ, rồi lại nhìn sang cô con gái: "Kỹ thuật thụ tinh ống nghiệm ít nhiều đều có tác động đến cơ thể. Em phải tiêm thuốc kích trứng, rồi chọc hút trứng."

Khác với cô gái đa nang vừa nãy, khi giải thích về rủi ro OHSS cho Thạch Ngọc, Ứng Tiếu lại vẽ ra một viễn cảnh đáng sợ hơn hẳn: "Có thể bị tràn dịch màng bụng, màng phổi, lại còn nguy cơ xuất huyết, nhiễm trùng, xoắn buồng trứng... đủ thứ trên đời. Thêm nữa, làm IVF cũng tốn kém lắm, làm IVF thế hệ 1 (IVF cổ điển) tốn khoảng ba vạn, thế hệ 2 (Tiêm t*nh tr*ng vào bào tương noãn - ICSI) thì rơi vào tầm năm vạn. Bác cân nhắc kỹ xem có đáng để rước tiền mất tật mang không."

Thế hệ 1 là phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm thông thường, thế hệ 2 sử dụng kỹ thuật tiêm một t*nh tr*ng trực tiếp vào bào tương của noãn, áp dụng cho các trường hợp người chồng có chất lượng t*nh tr*ng quá kém.

Chỉ chốc lát, Ứng Tiếu đã gõ xong bệnh án, cô nói: "Được rồi, hai mẹ con sang khoa Phụ sản lấy số khám để chuẩn bị phẫu thuật đi."

"Nhưng lỡ tuổi Mùi số khổ thật thì sao?" Bà mẹ vẫn ngang ngược cố chấp: "Con cháu nhà này phải thật xuất sắc! Với lại, nhỡ đẻ con gái, bọn nhà trai người ta cũng kiêng lấy vợ tuổi Mùi đấy! Thế chẳng phải làm hẹp đường lấy chồng của con cháu mình à? Chẳng phải là làm lỡ dở tương lai của nó sao?"

Ứng Tiếu: "..." Cảm giác nghẹt thở quen thuộc lại ùa về.

"Ngọc Ngọc à..." Giọng mẹ Thạch Ngọc bỗng dịu đi trông thấy. Bà ấy v**t v* gáy con gái, đứng sát bên cạnh, hơi cúi người xuống nhìn sườn mặt con, thủ thỉ: "Mẹ là người hiểu rõ nhất, đời người phụ nữ sống chung quy cũng chỉ vì con vì cái thôi. Làm mẹ là phải biết che mưa chắn gió cho con mình. Thà bản thân chịu vạn phần cay đắng, cũng quyết không để con cái phải chịu lấy một phần thiệt thòi... Con có nghe qua câu này chưa? Mẹ thích câu đó lắm. 'Phụ nữ vốn yếu mềm, nhưng làm mẹ thì trở nên kiên cường'. Đời con coi như... đã an bài rồi, chúng ta phải dốc hết sức lực để lo cho thế hệ sau được một cuộc đời trọn vẹn nhất."

Thạch Ngọc từ nhỏ đã quen nhẫn nhịn và phục tùng, cô gái rụt rè cúi đầu, lí nhí đáp: "Vâng... vâng ạ."

Một lúc sau, cô gái mới lấy hết dũng khí, rụt rè hỏi nhỏ: "Làm IVF... trên mạng người ta bảo sẽ làm phụ nữ già đi, xấu xí đi, có thật không bác sĩ?"

"..." Ứng Tiếu đành trả lời thật: "Hiện tại y học chưa có bằng chứng khoa học nào khẳng định điều đó. Trung tâm sinh sản chỉ k*ch th*ch sự phát triển của các nang trứng cơ bản trong mỗi chu kỳ, vốn dĩ chúng sẽ cạnh tranh nhau, một nang trội nhất rụng, số còn lại sẽ tiêu biến đi. Cá nhân tôi cho rằng, việc già đi, xấu xí đi chủ yếu là do áp lực tâm lý, sự mệt mỏi trong quá trình mang thai và sinh nở. Một phụ nữ lớn tuổi mang thai và sinh con tự nhiên thì nhan sắc cũng tiều tụy đi nhiều."

"Thế... thế còn ung thư thì sao ạ? Có... có chết không?"

"Các tài liệu nghiên cứu chỉ ra rằng nguy cơ mắc các bệnh ung thư khác không tăng, nhưng tỷ lệ mắc ung thư buồng trứng quả thực có sự gia tăng. Tuy nhiên các nhà khoa học vẫn chưa thể xác định được nguyên nhân là do chức năng buồng trứng của bệnh nhân vốn dĩ đã yếu kém, hay là do tác động của IVF. Họ chỉ có thể tìm thấy sự tương quan chứ chưa thể khẳng định được mối quan hệ nhân quả."

"Con nghe thấy chưa, nghe thấy chưa!" Bà mẹ lại vỗ vỗ lưng con gái, "Không sao đâu! Tràn dịch chút xíu nhằm nhò gì! Có chút khó chịu đấy thì có gì mà không chịu đựng được! Cắn răng chịu đựng một lúc là qua thôi. Nếu không chịu khổ lần này, sau này con sẽ hối hận, sẽ ân hận cả đời đấy."

Thạch Ngọc lại cúi gằm mặt xuống: "Vâng ạ..."

"Xong rồi." Mẹ Thạch Ngọc đứng thẳng người dậy, lại mang dáng vẻ kiêu ngạo của một con thiên nga trắng. Bà hất cằm, ném cho Ứng Tiếu một câu: "Cảm ơn bác sĩ." Rồi quay sang giục con gái: "Đi thôi, Ngọc Ngọc."

"Vâng..." Thạch Ngọc lầm lũi bước theo sau lưng mẹ, cúi đầu lặng thinh, rảo từng bước nặng nề.

Ứng Tiếu thẫn thờ nhìn theo bóng lưng hai mẹ con.

Những lời nói sáo rỗng ban nãy cứ văng vẳng bên tai cô.

"Đời phụ nữ sống chung quy cũng chỉ vì con vì cái."

"Làm mẹ là phải biết che mưa chắn gió cho con mình."

"Thà bản thân chịu vạn phần cay đắng, cũng quyết không để con cái phải chịu lấy một phần thiệt thòi."

Cứ như thể chỉ cần Thạch Ngọc lo nghĩ cho sức khỏe của bản thân, không làm IVF, không để u nang tái phát, mà ngoan cố sinh ra một đứa trẻ tuổi Mùi, thì cô ấy sẽ mang tội "không xứng làm mẹ", trở thành một người mẹ tồi tệ.

Mà kể cả cô ấy có chấp nhận đánh đổi làm IVF, để mặc u nang tái phát, sinh ra một đứa trẻ "hợp tuổi", thì cũng chưa chắc cô ấy đã được công nhận là một người mẹ tốt.

Bởi vì bài kiểm tra đánh giá "người mẹ tốt" của cô ấy, e là chỉ mới bắt đầu mà thôi.