Đêm đó, Ứng Tiếu gần như thức trắng.

Ban đầu, cô cứ nằm vắt tay lên trán, tua đi tua lại cuộn phim về những khoảnh khắc "tình bể bình" vừa diễn ra ban tối. Nào là cái ôm xiết chặt của Mục Tế Sinh, nào là những nụ hôn vụn vặt, rồi cái nắm tay đan chặt mười ngón, từng lời nói trầm ấm, từng nụ cười mỉm chi đầy ma mị của anh... Tất cả cứ nhảy múa loạn xạ trong đầu khiến tim cô đập thình thịch như đánh trống, hai má nóng ran như hơ lửa. Phải dùng lý trí chắp vá lại từng mảng ký ức liên tục, cô mới dần bình tĩnh lại đôi chút. Cứ cách dăm ba phút, Ứng Tiếu lại thò tay xuống gối mò cái điện thoại ra, mở WeChat ngắm nghía cái ảnh chụp màn hình biệt danh "R136a1" và dòng tin nhắn giải thích sến rện của anh chàng, rồi lại đọc đi đọc lại dòng tin nhắn "Ngủ ngon" ngắn gọn của mình và đoạn voice "Ngủ ngon" trầm ấm của Mục Tế Sinh. Phải thừa nhận rằng, thứ tình cảm chân thành, sự tin tưởng và thái độ ỷ lại của một người đàn ông trưởng thành như Mục Tế Sinh đã thực sự hạ gục và làm cô mê đắm. Dĩ nhiên, phần lý trí còn sót lại cũng nhắc nhở Ứng Tiếu rằng, có thể bản thân Mục Tế Sinh cũng chẳng thần thánh hoàn hảo đến mức đấy đâu, chẳng qua là do lăng kính tình yêu của cô độ filter quá dày thôi.

Nhưng rồi, một ý nghĩ xẹt qua khiến Ứng Tiếu bỗng chốc hoang mang, bắt đầu sinh nghi về mối quan hệ mập mờ giữa hai người. Khoan đã... Mục Tế Sinh hoàn toàn chưa có một lời tỏ tình chính thức nào, cũng chưa hề đề cập đến chuyện xác lập mối quan hệ nam nữ. Liệu... liệu có phải cô đang bị ảo tưởng sức mạnh, tự biên tự diễn, đơn phương tình nguyện không? Rõ ràng là anh đã hôn lên tóc cô, vòng tay ôm eo cô, lại còn chủ động nắm tay cô đan mười ngón; rồi còn buông lời mờ ám "Kệ anh ta, từ nay về sau anh ta hết cửa phát cẩu lương trêu tức anh rồi"; xong lại còn cất công đặt cái biệt danh "R136a1" lãng mạn sến súa kia nữa... Nhìn kiểu gì thì cũng thấy rõ mười mươi là hai người đã "tình trong như đã mặt ngoài còn e", đang hẹn hò cmnr. Thế nhưng... cái mấu chốt quan trọng nhất là một câu chốt hạ "Làm bạn gái anh nhé?" và cái gật đầu "Em đồng ý" để hợp thức hóa mối quan hệ thì lại bị lướt qua mất tiêu! Giống y hệt mấy cặp đôi dở dở ương ương khác. Nghĩ đến đây, Ứng Tiếu lại thấy lấn cấn, thấp thỏm không yên.

Cô cứ nằm trằn trọc lật qua lật lại, suy nghĩ miên man rồi thiếp đi lúc nào không hay. Trong cơn mơ màng, cô mộng thấy một cô bạn đồng nghiệp siêu cấp bà tám bên khoa Ngoại Thần kinh hớt hải chạy sang rỉ tai: Mục Tế Sinh bên khoa Sơ sinh đang bắt cá tận 7 tay, thả thính 7 em cùng lúc! Giấc mơ sống động đến mức Ứng Tiếu giật mình thon thót, đạp tung chăn tỉnh giấc. Tỉnh rồi lại tiếp tục chuỗi trằn trọc, suy diễn linh tinh, rồi lại lơ mơ chìm vào giấc ngủ chập chờn.

Hôm sau, Ứng Tiếu vác cặp mắt gấu trúc đi làm ca phòng khám.

Cặp vợ chồng mở bát buổi sáng đến khám vì lý do thả bầu 2 năm ròng rã mà cái bụng vẫn im lìm. Đến lúc lên giường khám phụ khoa, Ứng Tiếu mới tá hỏa phát hiện ra một sự thật động trời: Cô vợ vẫn còn y nguyên màng trinh! Ứng Tiếu suýt nữa thì rớt tròng mắt ra ngoài. Cô đành vác hẳn hai tấm áp phích minh họa cấu tạo giải phẫu sinh dục nam nữ ra, hắng giọng giảng giải một bài giáo dục giới tính trực quan sinh động như đọc truyện 18+ cho đôi vợ chồng trẻ nghe. Khổ tâm thật sự.

Nghe thì có vẻ dở khóc dở cười, nhưng theo quy trình khám vô sinh hiếm muộn chuẩn chỉnh, các bác sĩ Trung tâm Sinh sản bắt buộc phải hỏi cặn kẽ những vấn đề tế nhị, nhạy cảm này. Có vẻ kém duyên, nhưng thực tế đó lại là một trong những nguyên nhân gây vô sinh khá phổ biến.

Ca bệnh thứ hai là một cặp đôi trai tài gái sắc nhan sắc đỉnh của chóp. Trường hợp này không phải là vô sinh, mà là hiếm muộn. Chị vợ mang thai hai lần thì sảy tự nhiên cả hai, y văn gọi là "Para 2000" (Mang thai 2 lần, sinh đủ tháng 0, sinh non 0, sảy thai 2). Họ đã đến khám tổng quát từ trước, hôm nay đến để nghe đọc kết quả.

"Ừm," Ứng Tiếu lướt mắt qua xấp hồ sơ bệnh án: "Kết quả siêu âm lần trước cho thấy t* c*ng và buồng trứng của chị phát triển rất tốt, hoàn toàn bình thường. Chỉ số dự trữ buồng trứng (AMH) đạt 3.3 ng/mL, các chỉ số nội tiết khác cũng nằm trong ngưỡng lý tưởng. Xét về các yếu tố nguy cơ gây sảy thai liên tiếp, hệ miễn dịch và chức năng đông máu của chị đều không có gì bất thường. Về phía anh nhà, t*nh d*ch đồ cũng khá khả quan: thể tích 2.0ml, tỷ lệ t*nh tr*ng di động đạt 67%. Phân tích chi tiết 240 t*nh tr*ng thì có 79 t*nh tr*ng di động tiến tới nhanh (hạng A), chiếm tỷ lệ 1/3, t*nh tr*ng hạng B là... Chỉ số phân mảnh DNA t*nh tr*ng cũng nằm trong ngưỡng an toàn."

Nghe xong một tràng kết quả tốt đẹp, cô gái trẻ bỗng xị mặt tuyệt vọng: "Thế rốt cuộc nguyên nhân là do đâu hả bác sĩ?"

Ứng Tiếu từ tốn giải thích: "Khả năng cao nhất là do... xui xẻo, phôi thai gặp trục trặc về nhiễm sắc thể. Cái này y học gọi là 'bất thường nhiễm sắc thể phôi thai', nó hoàn toàn mang tính xác suất ngẫu nhiên, ai cũng có nguy cơ mắc phải. Thống kê cho thấy, tỷ lệ phôi thai bị lỗi nhiễm sắc thể trong tự nhiên có thể lên tới 1/3 đấy. Thông thường, nếu bệnh nhân mới sảy thai 1-2 lần, chúng tôi đều xếp vào nhóm 'kém may mắn' và khuyên cứ tiếp tục thả tự nhiên. Chỉ khi nào sảy thai liên tiếp từ 3 lần trở lên (sảy thai quen dạ) thì y khoa mới bắt đầu can thiệp làm các xét nghiệm chuyên sâu để truy tìm nguyên nhân. Trường hợp của anh chị... có thể chỉ đơn thuần là rơi vào cái xác suất 'xui xẻo' đó thôi. Liên tiếp 2 lần đều quay trúng ô mất lượt. Thực ra, tỷ lệ phụ nữ từng trải qua cú sốc sảy thai cao hơn rất nhiều so với những gì chị mường tượng đấy, chỉ là người ta giấu nhẹm đi, không tiện kể lể thôi. Chị thử kín đáo tâm sự với mấy chị em bạn dì thân thiết xem, chắc chắn không thiếu người từng nếm trải nỗi đau này đâu."

Hai vợ chồng đồng thanh hỏi tiếp: "Vậy bác sĩ nói khả năng cao nhất, tức là vẫn còn khả năng thứ hai ạ?"

Việc Ứng Tiếu rào trước "Khả năng cao nhất là..." ngầm ám chỉ vẫn còn những giả thiết khác.

"Giả thiết thứ hai là thế này..." Ứng Tiếu vừa nói vừa lật sang một trang báo cáo xét nghiệm khác: "Anh chị còn nhớ lần trước tụi mình có làm cái gói 'Giải mã gen lặn mang bệnh di truyền' sàng lọc 280 gen bệnh không?"

Hai vợ chồng gật đầu: "Dạ nhớ ạ."

Bệnh viện số 3 Vân Kinh luôn tư vấn và khuyến khích các cặp vợ chồng thực hiện gói xét nghiệm "Sàng lọc người mang gen bệnh lặn" trước khi mang thai. Cái gói xét nghiệm này khá chát, sương sương cũng bay mất mấy ngàn tệ, mà bảo hiểm y tế thì say no chi trả toàn bộ. Việc xét nghiệm lại do một phòng lab giải mã gen tư nhân bên ngoài thực hiện, nên bệnh viện chỉ dừng ở mức khuyến cáo, tư vấn chứ tuyệt đối không ép buộc. Tuy đắt xắt ra miếng, nhưng cái gói này có khả năng quét toàn diện 280 gen gây bệnh di truyền lặn lặn phổ biến nhất, nhằm kiểm tra xem hai vợ chồng có tình cờ mang chung một gen lặn đột biến gây bệnh nào hay không. Quy luật di truyền Mendel đã chỉ rõ: Nếu bố và mẹ cùng mang một gen lặn đột biến của cùng một loại bệnh, thì đứa con sinh ra sẽ có 25% nguy cơ trúng thưởng cả hai gen lặn đó và biểu hiện thành bệnh lý nghiêm trọng, dẫn đến sảy thai, thai lưu, dị tật bẩm sinh... Nếu phát hiện ra quả bom nổ chậm này, giải pháp an toàn nhất là chuyển hướng sang làm IVF thế hệ 3 (PGT - Sàng lọc phôi tiền làm tổ) để chủ động chọn lựa những phôi thai khỏe mạnh, không mang gen bệnh. Ở Trung Quốc, gen bệnh Thalassemia (Tan máu bẩm sinh) là phổ biến nhất. Điển hình như ở khu vực Quảng Đông, cứ 6 người thì có 1 người âm thầm mang gen bệnh này.

Ứng Tiếu lướt mắt qua tờ kết quả giải mã gen: "Ừm, kết quả cho thấy chị vợ mang trong mình 3 gen lặn đột biến gây bệnh, anh chồng cũng 'bỏ túi' 3 gen lặn đột biến. Nhưng cái xui xẻo nằm ở chỗ, hai anh chị lại bị 'trùng khớp' nhau tận 2 gen lặn. Ví dụ như cái gen GJB2 này. Đột biến gen GJB2 là dạng di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường. Cặp vợ chồng bình thường không biểu hiện bệnh nhưng cùng mang gen lặn GJB2 đột biến thì xác suất sinh ra đứa con bị điếc bẩm sinh là khoảng 25%. Gen GJB2 được y học xác định là thủ phạm hàng đầu gây điếc bẩm sinh ở người Trung Quốc, thường dẫn đến suy giảm thính lực ở mức độ nặng hoặc điếc đặc hoàn toàn. Cái gen lặn bị 'trùng' thứ hai cũng nghiêm trọng không kém, đó là gen..." Cặn kẽ giải thích xong cơ chế gây bệnh của 2 loại gen lặn này, Ứng Tiếu mới chốt lại vấn đề: "Khác với các trường hợp lỗi nhiễm sắc thể (như thừa/thiếu nhiễm sắc thể), mối liên hệ nhân quả trực tiếp giữa đột biến gen lặn và tình trạng sảy thai, thai lưu vẫn đang là bài toán hóc búa đối với giới khoa học. Dù chưa được chứng minh rõ ràng 100%, nhưng có một điều chắc chắn là: Những khiếm khuyết về gen cũng là yếu tố kích hoạt cơ chế 'chọn lọc tự nhiên', 'đào thải kẻ yếu' của cơ thể người mẹ, dẫn đến nguy cơ sảy thai, thai lưu rất cao. Dĩ nhiên, khiếm khuyết gen lặn mức độ nghiêm trọng không bằng bất thường nhiễm sắc thể, nên không phải cứ mang gen bệnh là 100% sảy thai. Quan điểm cá nhân của tôi nghiêng về giả thiết: Sự kết hợp xui xẻo giữa yếu tố 'kém may mắn' và 'khiếm khuyết gen di truyền' chính là thủ phạm gây ra 2 lần sảy thai đáng tiếc của anh chị." Dĩ nhiên, lỗi nhiễm sắc thể ngẫu nhiên cũng không đồng nghĩa với án tử 100% cho thai nhi, nhưng Ứng Tiếu thấy không cần thiết phải giải thích quá rườm rà, dễ gây hoang mang cho bệnh nhân.

"Dạ." Hai vợ chồng nghe xong mà mặt mày tái mét, hoang mang tột độ: "Vậy... vậy bây giờ vợ chồng em phải làm sao hả bác sĩ?"

"Thế này nhé." Ứng Tiếu nhíu mày suy tính một lát rồi đưa ra phác đồ: "Tôi sẽ lên hồ sơ chỉ định cho hai anh chị làm Thụ tinh ống nghiệm thế hệ 3 (IVF - PGT). Công nghệ PGT sẽ giúp sàng lọc, phân tích toàn bộ bộ nhiễm sắc thể của phôi thai, từ đó lựa chọn ra những phôi khỏe mạnh nhất để cấy vào t* c*ng. Tuy nhiên, tôi cũng phải nói rõ là phương pháp này không thể cam kết 100% loại trừ hoàn toàn mọi rủi ro về nhiễm sắc thể, nó chỉ giúp sàng lọc và giảm thiểu tối đa rủi ro thôi. Bởi vì kỹ thuật sinh thiết chỉ lấy một vài tế bào ở lớp tế bào lá nuôi để phân tích, chứ không được phép đụng đến khối tế bào mầm bên trong, nên không thể khẳng định cấu trúc gen của hai phần này đồng nhất tuyệt đối 100%. Bù lại, ưu điểm vượt trội của IVF thế hệ 3 là có khả năng quét và phát hiện các đột biến gen lặn cụ thể. Với trường hợp của gia đình mình, phòng Lab sẽ nhắm thẳng mục tiêu vào việc rà soát gen GJB2 và gen... (gen lặn thứ 2). Sau khi chọn được phôi 'sạch', ở lần mang thai tiếp theo, chúng ta sẽ kết hợp sử dụng thuốc chống đông máu như Aspirin, Heparin... ngay từ giai đoạn đầu để hỗ trợ phôi bám tổ, đồng thời mẹ tròn con vuông thì quá mỹ mãn. Còn trong trường hợp xấu nhất, nếu phôi vẫn không thể phát triển, chúng tôi sẽ phối hợp với các trung tâm di truyền học gửi mẫu phôi đi xét nghiệm chuyên sâu thêm để truy tìm nguyên nhân tận gốc. Anh chị thấy phương án này ổn không?"

Hai vợ chồng không do dự, gật đầu cái rụp: "Dạ vâng, vợ chồng em nghe theo bác sĩ ạ."

Nhìn cặp đôi trai tài gái sắc hoàn hảo đến từng centimet, Ứng Tiếu không khỏi xót xa cảm thán: Đúng là hồng nhan bạc phận, người hoàn hảo quá ông trời cũng hay ghen tị. Thực tế, con người sinh ra ai cũng mang trong mình ít nhất một vài gen lặn đột biến gây bệnh di truyền, người ít thì 1-2 gen, người nhiều thì 3-4 gen, có khi còn nhiều hơn. Bộ gen người có đến 2-3 vạn gen, giới khoa học nghiên cứu đến rụng tóc, hói đầu mà vẫn chưa giải mã hết bản đồ gen người cơ mà. Cái gói "Sàng lọc 280 gen bệnh" hiện tại cũng chỉ nhắm vào những bệnh lý di truyền phổ biến, mang tính đặc trưng nhất thôi, chứ còn vô số gen lặn ẩn mình chưa được phát hiện. Nhìn vào kết quả giải mã gen, đại đa số bệnh nhân đều trúng thưởng sương sương 1-5 gen lặn gây bệnh. Tuy nhiên, xác suất để hai vợ chồng "vô tình" mang cùng một loại gen lặn đột biến là cực kỳ, cực kỳ thấp. Làm nghề bao nhiêu năm, số ca bệnh nhân bị trùng khớp gen mà Ứng Tiếu gặp phải chỉ đếm trên đầu ngón tay. Ngẫm lại cũng đúng thôi, nếu cái xác suất trùng khớp gen này mà cao, thì xã hội này đâu đâu cũng thấy trẻ em mắc bệnh di truyền bẩm sinh rồi. Điều đó đi ngược lại quy luật tiến hóa của tự nhiên và thực tế cuộc sống.

Vậy mà cặp vợ chồng trẻ trước mặt cô... lại xui xẻo đến mức trùng khớp tận hai gen lặn cùng lúc!

Ứng Tiếu khẽ nhăn trán, cố lục lại trí nhớ. Ca bệnh gần nhất mà cô gặp phải có sự trùng khớp hai gen lặn là từ năm ngoái. Nhớ lại ca đó, cô vẫn rùng mình: Cặp vợ chồng đó là anh em họ con chú con bác, dân tộc thiểu số sống ở một vùng núi xa xôi hẻo lánh. Hồi đó Ứng Tiếu đã bị sốc văn hóa toàn tập, không thể tin nổi giữa thế kỷ 21 văn minh, hiện đại này mà vẫn còn tồn tại hủ tục hôn nhân cận huyết thống lạc hậu đến vậy.

Nhưng cặp vợ chồng này... khoan đã.

Ứng Tiếu bỗng khựng lại, ngẩng đầu lên, nheo mắt quan sát kỹ lưỡng ngũ quan, đường nét khuôn mặt của hai vợ chồng. Im lặng vài giây, cô giả vờ cười cợt bâng quơ, buông một câu hỏi dò xét: "À mà này, có ai từng khen hai anh chị có nét phu thê, nhìn hao hao giống nhau chưa?"

"Dạ nhiều lắm bác sĩ ạ." Cô vợ cười bẽn lẽn, ánh mắt ngập tràn hạnh phúc nhìn sang chồng: "Ai gặp cũng bảo hai vợ chồng em có tướng phu thê. Bật mí với bác sĩ, chính nhờ câu 'nhìn hai đứa có nét phu thê ghê' của mọi người gán ghép mà vợ chồng em mới để ý đến nhau, rồi cảm mến nhau đấy ạ."

Ứng Tiếu gật gù, tay vờ lật lật cuốn sổ khám bệnh, ghi chép linh tinh để che giấu sự căng thẳng, miệng vẫn giữ nụ cười "buôn dưa lê" xã giao: "Thế cơ duyên nào đưa hai anh chị đến với nhau vậy?"

"Dạ tụi em học chung trường đại học, lại còn đồng hương nữa." Cô vợ hào hứng kể: "Hai đứa đều quê gốc ở tỉnh Z. Em thì sinh ra và lớn lên ở trung tâm thành phố H, còn anh ấy thì quê ở một thị trấn nhỏ thuộc vùng ven thành phố H. Tụi em quen nhau trong một buổi gặp mặt giao lưu của Hội đồng hương sinh viên thành phố H trên Bắc Kinh đấy ạ."

"Ồ, ra là thế..." Linh cảm về một kịch bản tồi tệ nhất đang dần hiện rõ mồn một trong đầu Ứng Tiếu. Cô tiếp tục cúi mặt, tay giả vờ ghi ghi chép chép, não bộ thì hoạt động hết công suất để tìm cách diễn đạt sao cho hợp tình hợp lý nhất. Một lát sau, cô mới ngẩng lên, giữ nguyên vẻ mặt thản nhiên, nhẹ nhàng tư vấn: "À, tôi vừa rà soát lại hồ sơ. Để lên phác đồ điều trị IVF chuẩn xác nhất, tôi nghĩ tuần này anh chị nên làm thêm một vài xét nghiệm chuyên sâu về DNA nữa nhé. Tính chất cũng tương tự như cái xét nghiệm 'Độ phân mảnh DNA t*nh tr*ng' mà anh chồng từng làm đợt trước ấy. Mục đích là để rà soát tổng thể, loại trừ mọi nguy cơ tiềm ẩn. Anh chị yên tâm, lần này chỉ cần lấy máu xét nghiệm là xong."

Cặp vợ chồng tuy có hơi thắc mắc về cái "xét nghiệm chuyên sâu về DNA" bất thình lình này, nhưng với tâm lý bác sĩ bảo sao nghe vậy, họ ngoan ngoãn gật đầu: "Dạ vâng, bác sĩ cứ chỉ định ạ."

Ứng Tiếu cắm cúi gõ bàn phím, kê hai hạng mục xét nghiệm gen liên quan đến vấn đề "vô sinh, hiếm muộn" để làm bình phong. Sau đó, ở dòng cuối cùng của tờ phiếu chỉ định, cô âm thầm thêm vào một hạng mục xét nghiệm "Giám định quan hệ huyết thống".

Khi cầm tờ phiếu chỉ định trên tay, hai vợ chồng cũng nhìn thấy dòng chữ đó. Nhưng đúng như Ứng Tiếu đã lường trước, họ hoàn toàn không mảy may nghi ngờ. Chắc mẩm họ chỉ nghĩ đơn giản cái "Giám định quan hệ huyết thống" đó là một loại xét nghiệm gen chuyên sâu nào đó, nằm trong bộ quy trình sàng lọc kỹ lưỡng, cẩn tắc vô ưu của bệnh viện nhằm loại trừ mọi rủi ro sảy thai thôi.

"Bác sĩ ơi." Cầm tờ phiếu, cô vợ nôn nóng hỏi: "Mấy cái xét nghiệm này bao lâu thì có kết quả ạ? Em sắp đến ngày 'đèn đỏ' rồi, em nôn nóng muốn bắt đầu vào chu kỳ IVF luôn, không muốn lãng phí thêm tháng nào nữa."

"Trong ba hạng mục này, có hai cái xét nghiệm gen phải gửi mẫu sang phòng Lab đối tác bên ngoài phân tích chuyên sâu. Thông thường thì phải mất vài ngày mới có kết quả." Ứng Tiếu giải thích cặn kẽ: "Nhưng hình như bên đó có dịch vụ làm 'hỏa tốc'. Anh chị đợi một lát để tôi gọi điện hỏi lại bên phòng Lab xem sao nhé."

"Dạ vâng ạ."

Ứng Tiếu vội vàng tra danh bạ, bước ra ngoài hành lang, gọi điện thoại cho Trung tâm Giám định ADN đối tác của bệnh viện. Phía Trung tâm xác nhận dịch vụ "Giám định huyết thống" có gói làm hỏa tốc, chỉ 3 tiếng đồng hồ là trả kết quả, dĩ nhiên mức phí dịch vụ cộng thêm cũng khá chát.

Quay lại phòng khám, Ứng Tiếu trình bày rõ tình hình và mức phí dịch vụ hỏa tốc. Cặp vợ chồng trẻ này xuất thân từ trường đại học top đầu, công ăn việc làm ổn định, tài chính rủng rỉnh nên không hề đắn đo, đồng ý xuống tiền làm dịch vụ hỏa tốc ngay lập tức.

Ứng Tiếu gật đầu, đưa phiếu chỉ định cho họ và hướng dẫn: "Vậy hai anh chị cầm phiếu này xuống phòng lấy máu tầng 2 làm thủ tục ngay nhé."